AB ile Suriyeli göçmenlere ilişkin yürütülen yoğun görüşmeler, yol haritası ve muhtemel bir vize serbestisi, Türkiye´deki önemli gündemlerinden biri. 2014 yılında “Avrupa Birliği´nde Kişilerin Serbest Dolaşımı: Ortak Sınır Denetimi ve Vize Politikası” adlı kitabı yazan ve AB sınır denetimi ve göç düzenlemelerini detaylıca masaya yatıran İstanbul Kemerburgaz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ve AB Hukuku Uzmanı Dr. Serçin Kutucu, AB ile Türkiye arasında yaşanan son gelişmeleri değerlendirdi.

Dr. Serçin Kutucu değerlendirmesinde “Türkiye üzerinden Avrupa´ya düzensiz geçiş yapılması uzun süredir gündemde. Türk vatandaşlarının yaşadıkları vize sıkıntıları dile getirildiğinde, Avrupa da güvenlik ve düzensiz göç kaygılarını dillendiriyordu. Türkiye göçmen kaçakçılığında bir ‘route´, güzergâh olarak görünüyor. AB, 7 yıl Türkiye ile bir geri kabul anlaşması imzalanmasını ısrarla müzakere etti. Böyle bir anlaşma olmadan hiçbir şekilde vize serbestisini görüşmeyeceğini açıkça ifade etti. Haziran 2012 tarihinde Anlaşma´nın imzalanmasının ardından vize serbestisi gündeme alındı. Mevcut yol haritası bu sürecin ürünüdür. Ancak bu süreç Suriye´den gelen göç akınıyla başka bir kulvara taşındı. Geri kabul anlaşmasından göç sorununa bir çözüm çıkmasını beklemiyorum. Vize serbestisinin gündeme alınmasını sağlamıştır.” dedi.

Türkiye Yol Haritasındaki Yükümlülükleri Yerine Getirdi. Peki AB Buna Karşılık Vizeleri Kaldıracak mı?

Dr. Serçin Kutucu, bahsi geçen yol haritasının seyahat belge güvenliği, göç yönetimi, kamu düzeni ve güvenliği, temel haklar ve yasadışı göçmenlerin geri kabulü şeklinde beş başlık altında çok çeşitli yükümlülükler getirdiğinden bahsediyor. Avrupalılar sınır denetimi, belge güvenliği ve vize işlemlerinin AB standartlarına getirilmesini istiyor. Örneğin VIS (Visa Information System) gibi bir Türk Vize Bilgi Sistemi geliştirilmesi, iltica taleplerini kabul edecek ve inceleyecek özel bir birim kurulması, Türkiye topraklarından geçen göç akınlarını inceleyen mekanizmalar kurulması gerekiyor. Pek çok uluslararası anlaşma TBMM´de geçtiğimiz aylarda onaylanırken; Türkiye hızla yol haritasındaki yükümlülükleri hayata geçirmek için gerekli yasal düzenlemeleri çıkarıyor. Dr. Serçin Kutucu´ya göre mekanizma kurulması sadece yasal düzenlemeye bağlı değil. Tüm bunların hayata geçmesi için donanımlı insan gücüne yani yetişmiş kadroya ihtiyaç var. Bu kadrolar yeni birimleri kurup, işlevsel hale getirecek

Dr. Serçin Kutucu Türkiye´nin bu anlamda hazırlıklı olduğunu ileri sürmenin çok zor olduğunu söylüyor ve ekliyor; “Avrupa tarafında da, Türkiye ile olan ortaklığı geliştirip ilerletmek gibi bir yaklaşım görmüyorum. Eylül´de Avrupa´ya kesin top yekun vizesiz gideriz diyemem. Ama şu anda uygulanan vize eziyetini rahatlatacak uygulamalar bekleyebiliriz.”

Mesleğe Göre Muamele

Dr. Serçin Kutucu, belli bir kuruma bağlı meslek odaları olan avukat, tıp hekimi, iş adamı gibi çalışanlarla öğrenci ve araştırmacılar, öğretmenler, sporcular, kamu kuruluşunda çalışanlar için farklı bir uygulama beklenebileceğini ifade ederken; bu durumun Türk kamuoyununun vize serbestisi beklentisini karşılayacağından emin olmadığına vurgu yapıyor.

Vizeler Kalksa Bile Avrupa´da Kalınabilecek Süre Maksimum Üç Ay!

Dr. Serçin Kutucu, toplumun beklentisini hayalperest buluyor; ziravize serbestisi, sadece 3 ay için Schengen Alanı´na vize almadan seyahat etme imkanı veren bir uygulama. Bu süre içinde Avrupa içinde vize almadan ülke değiştirmek mümkün. Ancak tanıdığı kolaylık bundan ibaret! Çünkü üç ayın sonunda Birlik topraklarından çıkmak gerekiyor.

Vize Serbestisi Avrupa´da Kalma Hakkı Vermiyor

Dr. Serçin Kutucu vize serbestisinin sadece seyahat kolaylığı için olduğunu; hiçbir şekilde yerleşme veya işe girme hakkı vermediğini; bunun ancak, bir üye ülkeden yasalara uygun olarak yerleşme ve çalışma izni almış kişiler (üçüncü devlet vatandaşları) için söz konusu olduğunu söylüyor. AB vatandaşları için bir başka üye ülkede yerleşme ve çalışma vatandaşlık hakkı olmasına rağmen; Türk vatandaşları bu nitelikte bir hakka sahip değil. Sebebi ise İç Pazar´a katılım anlamında bir dolaşım hakları olmaması. Kutucu, son dönemdeki müzakerelerin de bu nitelikte bir hak üzerine olmadığını vurguluyor.

Vize Serbestisini Tüm AB Ülkelerini Kapsıyor mu Sandınız?

Dr. Serçin Kutucu, Schengen alanına dahil olmayan İngiltere, İrlanda ve Danimarka´nın vize serbestisini kapsamadığını; Türkiye için vize uygulaması kalksa bile, bu üç Avrupa ülkesini ziyaret etmek isteyen Türk vatandaşlarının yine vize başvurusunda bulunmak durumunda kalacağını belirtiyor ve ekliyor; “Avrupa vatandaşlarının yaptığı gibi Avrupa ülkelerinde çalışmayı ve yaşamayı hayal edenlerin, Türkiye´nin tam anlamıyla AB üyesi olmasını beklemeleri gerekecek. Çünkü İç Pazar´da kişilerin serbest dolaşımına katılım anlamında bir serbest dolaşım hakkı, sadece ve sadece AB üyesi olmakla mümkün. Ama Türkiye´de yaşanan vize sıkıntısı göz önünde tutulduğunda, yaşatacağı rahatlık tartışmasız çok büyük.”