KEMALİZM ve SOSYALLER
Dr. Hasan İLERİ´nin incelemesi ilk kez 1999 yılında basılmış. 2011´de genişletilmiş ikinci baskısını okudum. BaşlığıTürkiye´de Sosyal Demokrasi 1908-1998. Kitabı internet satışlarından elde etmek mümkün.
Tarih: 22.9.2014 11:39:36 / 682okunma / 0yorum
Birgül Ayman GÜLER

Dr. Hasan İLERİ´nin incelemesi ilk kez 1999 yılında basılmış. 2011´de genişletilmiş ikinci baskısını okudum. BaşlığıTürkiye´de Sosyal Demokrasi 1908-1998. Kitabı internet satışlarından elde etmek mümkün.

Kitabı okuyunca, çoğu zaman sergilediğimiz "-miş gibi yapmak" tavrını, sosyal demokrasi konusunda hastalık derecesinde yaptığımızı fark ettim. Biliyormuş gibi, çözüp halletmişiz gibi yapmaktan hastayız. Bu inceleme ne kadar çok öğretiyor; unutulanları anımsatıyor; en önemlisi de konunun ivedilikle ve derinlemesine ele alınması gerektiğini gösteriyor!

Türkiye´de Başlangıç Nerede?

Türkiye´de sosyal demokrasinin "kökü" kimilerine göre Fatih´in hoşgörüsünde, kimilerine göre Mithat Paşa´da, kimilerine göre Kemalizm´in bağrında. Yazar "hiçbiri" diyor.

Bizde ilk Sosyal Demokrat Fırka (SDF) 23 Aralık 1918´deDr. Hasan Rıza tarafından kuruldu diyorkuruluş izni Padişah Vahdettin´den. Wilson Prensiplerini benimseyen SDF Genel Başkanı "TBMM Reisi Muhterem Mustafa Kemal PaşaYoldaş"a mektup da yazmış. 1920 tarihli mektupta sosyal demokrasinin "alemşumul (evrensel) prensipleri"nionbeş yıldan bu yana tetkik ve İstanbul´da tatbik ettiklerini belirtmiş, sosyal demokrat ilkeler gereğince ilişkide olmayı önermiş. Ankara kurtuluş savaşının ateşinde yanarken, İstanbul´dan gelen ´temasta olalım´ diyen bir mektup! SDF Ankara tarafından feshedilmiş; 1925´te yeniden kurulmak istendiğinde "memleket idare ve siyasetine ters olduğundan" buna izin verilmemiş.

Bu bilgiler çok önemli. Yazar böylece, Cumhuriyet´in kuruluş yıllarında "sosyal demokrasi" adlı bir akımın var olduğuna, bilindiğine, üstelik partileşerek somut varlık gösterdiğine dikkat çekiyor. Yani ´o zamanlar bu akım bilinmiyordu´ diyenlerin sözlerini ağızlarından aldığı gibi, efsunlu başlangıçlar arayanlara da ´daha fazla yorulmayın´ demiş oluyor. En önemlisi de bu ´evrensel değerler´ pazarlamasının o dönemde Cumhuriyet´in kurucuları tarafından kabul görmediğini kanıtlıyor.

 

İkinci Kuşak Sosyal Demokrasi

İnceleme, 1946´da Türk Sosyal Demokrat Partisi adıyla bir kuruluşun daha doğduğu bilgisini veriyor. Genel Başkanı ilk parti kadrosuyla çalışmış olan Cemil Arif (Alpay). Aynı yıl bir sosyal demokrat parti daha kuruluyor; adı Sosyal Adalet Partisi. Yazar bu girişimleri "Türkiye sosyal demokrasisinde pek zayıf da olsa bir "46 ruhu" görülüyor" diye vurguluyor.

Üçüncü parti 1964´te kurulmuş ve bir buçuk yıl yaşadıktan sonra 1965 yılı sonunda CHP´ye katılmış olan Sosyal Demokrat Parti. Başında Sıtkı Ulay var. İncelemenin yazarı Sayın İleri diyor ki, "devlette önemli görevlerde bulunmuş ama sosyal demokrasiyle ilgisi olmayan kişiler". Yazara göre bu, CHP´de kısa süre sonra doğacak "ortanın solu" adlı sosyal demokratlaşma sürecinin arefesinde ilginç bir atılım!

Diğer kuşakları görece biliyoruz diyelim. Üçüncü kuşakta Bülent Ecevit´in "ortanın solu", "sosyal demokrasi", "demokratik sol" dönüşümleriyle DSP oluşumu; dördüncü kuşakta "sosyal demokrasi" etiketiyle SODEP/SHP oluşumu var. SHP 1995´te CHP´ye katıldığına göre, oraya aktarılmış etkiler söz konusu. Bu bölümlerde resmi belgeler isabetle seçilmiş; özü bakımından incelenmiş; çok öğretici ve en önemlisi kritik önemde sorular soran satırlarla bezeli. İnceleme 2000 yılına kadar sürüyor.

Tartışmaya Davet Eden Görüş

Birinci ve ikinci kuşakta Altı Ok dışında ayrı parti olarak örgütlenmiş Sosyal Demokrat partilerin programları incelendiğinde şunlar görülüyor:

Bu görüş (1) ´ulusal bakış´la pek ilgili değil; milletlerarası işbirliğiyle daha çok ilgili. (2) Cumhuriyet, laiklik, milliyetçilik duyarlığı yok. (3) Sosyal güvenlikle yakından ilgili; işçi çalışma saatleri, örgütlenmesi, emeklilik hakları, işçi - işveren ilişkilerinin düzenlenmesi programının hemen başında yer alıyor. (4) Birey hakları anlayışı, etnik - dinsel özelliklere serbestiyet ile özel girişimcilik hakkını, mülkiyetin yaygınlaştırılmasını bütünleştirmiş durumda. (5) Vergide adalet, askerliğin kısaltılması, kadınların desteklenmesi ilgi alanında.

Dr. İleri´nin temel görüşü şu: Başlangıçta olduğu gibi, şimdi de sosyal demokrasi kendi özgün örgütlenmesini yapsın, CHP´yi dönüştürmekle uğraşmasın, çünkü günümüzde çok ihtiyacımız olan "Kemalist misyon, sosyal demokrasi ile taşınamaz".

Tartışmaya değer, ne dersiniz?

 


22.09.2014

 
Anahtar Kelimeler: KEMALİZM, SOSYALLER
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
BÖLGECİLİĞİN DERİN SULARI (16 Ekim 2016 - Pazar)
BELEDİYELER, PKK ve CİAMAT´lar (14 Eylül 2016 - Çarşamba)
CHP 93 Değil 97 Yaşında! (11 Eylül 2016 - Pazar)
ULUSALCILIĞIN YÜKSELİŞİ (04 Eylül 2016 - Pazar)
KRİPTO AHLAKINA KARŞI MÜCADELE ETMEK (21 Ağustos 2016 - Pazar)
“NE BU NE O” SİYASETİNİN FELAKETİ (07 Ağustos 2016 - Pazar)
FIRSATÇI NEFESLERİN PİS KOKUSU (31 Temmuz 2016 - Pazar)
15 TEMMUZ 2016 İŞGAL SALDIRISI (24 Temmuz 2016 - Pazar)
KURULACAK YENİ DÜNYADA YERİNİ SEN SEÇ (26 Haziran 2016 - Pazar)
İLHAMINI GÜNEY AFRİKA´DAN ALAN UTANMAZLIK (20 Haziran 2016 - Pazartesi)
BAŞKANLIK İÇİN 5´Lİ ADIM (28 Mayıs 2016 - Cumartesi)
YENİ-ANAYASANIN KAYNAĞINI BİLE BİLE…. (16 Nisan 2016 - Cumartesi)
AHTISAARI ile VENEDİK KOMİSYONLARI (10 Nisan 2016 - Pazar)
AHTISAARI ile VENEDİK KOMİSYONLARI (10 Nisan 2016 - Pazar)
2000 MODEL YENİ-ANAYASACILIK HAKKINDA (04 Nisan 2016 - Pazartesi)
ÇOKKÜLTÜRCÜ BİR SERÜVEN (28 Mart 2016 - Pazartesi)
TURNUSOL KAĞIDININ NUMARASI: 6551 (18 Mart 2016 - Cuma)
TBMM BAŞKANI´NIN TASLAĞI VAR! (13 Mart 2016 - Pazar)
YENİ ANAYASACILARA CAN SUYU YOK! (21 Şubat 2016 - Pazar)
ANAYASA MASASINDA NE OLDU? (16 Şubat 2016 - Salı)
DAVUTOĞLU´NUN MİLLETİ NEDİR? (07 Şubat 2016 - Pazar)
TÜRK, T.C. İLE VURULUR MU? (31 Ocak 2016 - Pazar)
LAOKUN ile KASANDRA (22 Ocak 2016 - Cuma)
YOK BÖYLE BİR MASA! (10 Ocak 2016 - Pazar)
PRENS SABAHATTİNCİLER İŞBAŞINDA (03 Ocak 2016 - Pazar)
NİCE YILLARA KUVAYI MİLLİ (27 Aralık 2015 - Pazar)
ANAYASA TEVRİYE KALDIRMAZ (20 Aralık 2015 - Pazar)
BU ÖĞÜTLER YATAKLIK SUÇUDUR (06 Aralık 2015 - Pazar)
ARTIK SADEDE GELSENİZ! (28 Kasım 2015 - Cumartesi)
CHP -2015 (14 Kasım 2015 - Cumartesi)
İFTİRACILARA KUTLAMA (08 Kasım 2015 - Pazar)
DENİZE DÜŞEN KİM ? (01 Kasım 2015 - Pazar)
SURUÇ´TAN ANKARA GARI´NA (11 Ekim 2015 - Pazar)
SEÇ BAKALIM! (04 Ekim 2015 - Pazar)
ÖZERKLİK HİKAYESİ (27 Eylül 2015 - Pazar)
AHTİSAARİ KOKUŞMASI (20 Eylül 2015 - Pazar)
İÇİMİZDEKİ DİASPORA DİLİ (15 Eylül 2015 - Salı)
ÖLÇÜ BİZİZ, “DÜNYA” DEĞİL (06 Eylül 2015 - Pazar)
30 AĞUSTOS İLE ZORLARI NE? (30 Ağustos 2015 - Pazar)
“ÇÖZÜM” TAVİZ ve TESLİMİYET Mİ? (24 Ağustos 2015 - Pazartesi)
BARIŞ DEDİKLERİ ŞEY (09 Ağustos 2015 - Pazar)
KIRIK ÇERÇEVE (03 Ağustos 2015 - Pazartesi)
"ADRES TBMM", İYİ AMA NEDEN? (01 Ağustos 2015 - Cumartesi)
İVO ANDRİC´İ NASIL BİLİRDİNİZ? -2- (13 Temmuz 2015 - Pazartesi)
DEMOKRATLIK ÇIKMAZI (30 Haziran 2015 - Salı)
“ES”LER ve RÜZGARLARI SONA ERDİ (21 Haziran 2015 - Pazar)
HDP ile Kardeşi (14 Haziran 2015 - Pazar)
LAİKLİK ile SEKÜLERLİK (08 Haziran 2015 - Pazartesi)
TÜRKİYE’DEKİ R4BIA (31 Mayıs 2015 - Pazar)
BİZE YAZIK Kİ ONLAR BURADA! (24 Mayıs 2015 - Pazar)
Güzel Bir Dünya İçin! (17 Mayıs 2015 - Pazar)
SEÇİM DEĞİL, SANKİ ŞANS OYUNU! (11 Mayıs 2015 - Pazartesi)
İKİYÜZLÜLERİ İFŞA EDEREK. (26 Nisan 2015 - Pazar)
VATANDAŞLIK KAVGASI (19 Nisan 2015 - Pazar)
FİLM İÇİNDE FİLM VAR (12 Nisan 2015 - Pazar)
ULUSALCILIK NEDİR? (05 Nisan 2015 - Pazar)
"ÇÖZÜM"ÜN ŞARTI AÇIKLANDI (22 Mart 2015 - Pazar)
LAİKLİK ŞİMDİ GÖKTEN YERE İNDİ (16 Şubat 2015 - Pazartesi)
STRATEJEM ZAMANI (01 Şubat 2015 - Pazar)
YENİ CEPHENİN ADI: TRANSATLANTİK (19 Ocak 2015 - Pazartesi)
"HER MAĞDURUN YANINDAYIZ" NE DEMEK? (11 Ocak 2015 - Pazar)
2015 YILININ ÜÇ GÜNDEMİ (03 Ocak 2015 - Cumartesi)
NİCE YILLARA (28 Aralık 2014 - Pazar)
CEMAATE GÖZALTI (15 Aralık 2014 - Pazartesi)
RUSYA İLE BİRLİKTE DAVRANMAK (07 Aralık 2014 - Pazar)
YENİ-SİYASETİN SÖZLERİ ve ALETLERİ (30 Kasım 2014 - Pazar)
LAF BİTTİ KUŞKU DOĞDU (23 Kasım 2014 - Pazar)
BU İKİNCİ "SAKIN!" (16 Kasım 2014 - Pazar)
KİM İHRAÇ OLUR? (10 Kasım 2014 - Pazartesi)
BULANIK SUDA BALIK AVLAMAK (27 Ekim 2014 - Pazartesi)
BASİT HİLELER (20 Ekim 2014 - Pazartesi)
KOYUNA KURT GELİNCE.. (12 Ekim 2014 - Pazar)
PARTİLERDE MEŞRU(T)İYETÇİLİK (08 Ekim 2014 - Çarşamba)
KIRIKOĞLU´NA TEŞEKKÜR (29 Eylül 2014 - Pazartesi)
REALİST ´DEVRİMCİ´LER (14 Eylül 2014 - Pazar)
ALTI OK KIRILAMAZ (31 Ağustos 2014 - Pazar)
PARTİDE DEMOKRASİ İÇİN (24 Ağustos 2014 - Pazar)
HESAP GÜNÜ (18 Ağustos 2014 - Pazartesi)
HER KAFADAN AYRI SES! (11 Ağustos 2014 - Pazartesi)
MERHABA (04 Ağustos 2014 - Pazartesi)
Sayfa:
EKONOMİYE BAKIŞ
BAŞYAZI VE GÜNÜN YORUMU Çetin Remzi YÜREGİR
ÜÇ NOKTA SATIRBAŞI
Nurettin ÇELMEOĞLU - BİRAZ GÜL BİRAZ DİKEN
Nurettin ÇELMEOĞLU - BİRAZ GÜL BİRAZ DİKEN
İSTANBUL´A İHANET ADANA´YA KEHANET
Vahit ŞAHİN
Vahit ŞAHİN
4.ŞEHİR TİYATROLARI BULUŞMASI
Cumali KARATAŞ
Cumali KARATAŞ
“ÇUKUROVA´DAN SESLER-3” KAZIM KARAÖRS ***UNUTULAN BİR SAZ USTASI KAZIM KARAÖRS***
Yılmaz AYDOĞAN / BÖYLE GİTMEZ!
Yılmaz AYDOĞAN / BÖYLE GİTMEZ!
MÜLKİ AMİR ‘ÜZERİNE KUMA´ KABUL EDER Mİ?
Zeynep Kural-İNCE DOKUNUŞLAR
Zeynep Kural-İNCE DOKUNUŞLAR
CUMHURİYET – TÜRK MUCİZESİ
Ali MARALCAN- EMEKLİ KURMAY ALBAY
Ali MARALCAN- EMEKLİ KURMAY ALBAY
19 EYLÜL GAZİLER GÜNÜ BÜYÜK TÜRK MİLLETİNE VE KAHRAMAN TÜRK ORDUSU İLE EMNİYET MENSUPLARINA KUTLU VE MUTLU OLSUN
Hasan GÜNEŞ- İLK ADIM
Hasan GÜNEŞ- İLK ADIM
OKUL MÜDÜRÜ BİLGİYİ ÖĞRETMENDEN SAKLAMAMALI
Ahmet ERDOĞDU
Ahmet ERDOĞDU
21.12.2015 DEN 23.11.2016 YAZI VE RÖPORTAJLAR-5
KONUK YAZAR
KONUK YAZAR
FİFA KOKARTLI İLYAS AYAN´A VEFA
Ahmet DUMAN
Ahmet DUMAN
Az Gittik, Uz Gittik-2
Mustafa Gazalcı -"Öğretmenin Not Defterinden"
Mustafa Gazalcı -"Öğretmenin Not Defterinden"
SES BAYRAĞIMIZI DALGALANDIRMA ZAMANI
M. Ziya YERGÖK
M. Ziya YERGÖK
SAHADAN GÖZLEMLER: HAYIR YÖNÜNDE
Cezmi DOĞANER
Cezmi DOĞANER
AB´NİN TÜRKİYE´YE MALİ YARDIMI AZALTMASI NE ANLAMA GELİYOR?
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY
EKONOMİMİZDE HİNT YAZI
Prof. Dr. Özer OZANKAYA
Prof. Dr. Özer OZANKAYA
NUTUK (SÖYLEV), YÜCE DEĞERİNİ, 90. YILINDA DA TÜM GÖRKEMİYLE KORUYOR!
Zekai BULUÇ
Zekai BULUÇ
Beni Kör Kuyularda Merdivensiz Bıraktın !
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ,
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ,
Araştırma Üniversiteleri, Çukurova Üniversitesinin Kaçırdığı Şansı Yeniden Yakalama Olasılığı Ve Öneriler İbrahim Ortaş, iortas@cu.edu.tr
OKUR KÖŞESİ
OKUR KÖŞESİ
BAYRAM MI GELMİŞ?
Can UĞURATEŞ-Sırası Geldikçe
Can UĞURATEŞ-Sırası Geldikçe
RAKKA´DA AÇILAN POSTER
Celal Topkan
Celal Topkan
BU TARIM VE EKONOMİ POLİTİKASI TÜRKİYE´Yİ ÇÖKERTİR
Av.Cemil DENLİ
Av.Cemil DENLİ
ARMAGEDDON
Saniye Akay Demirel
Saniye Akay Demirel
´Beni kör kuyularda merdivensiz bıraktın Denizler ortasında bak yelkensiz bıraktın.´
İlhan ALPER
İlhan ALPER
YİTİK BİR SAZ: KAZIM KARAÖRS
Mahmut TEBERİK- AYRAÇ
Mahmut TEBERİK- AYRAÇ
Sözüm Sana İşçi Sınıfı!
Cihat OVALI-SPOR YORUM-PANORAMA
Cihat OVALI-SPOR YORUM-PANORAMA
TATSIZ TUZSUZ BİR HAFTA
Ahmet DOKUZOĞLU-NE DEMİŞTİK?
Ahmet DOKUZOĞLU-NE DEMİŞTİK?
BİZİM KÖY´ÜN HALLERİ (NAR)
TURUNCU ADAM - Mahmut REYHANİOĞLU
TURUNCU ADAM - Mahmut REYHANİOĞLU
DR.ERCAN ATALAY VE ASKF
Süreyya KÖLE - YANSIMALAR
Süreyya KÖLE - YANSIMALAR
ÜZÜNTÜYE CEZA
Tufan ALPAT-EMEKLİ HAKİM
Tufan ALPAT-EMEKLİ HAKİM
NİKAH VE MÜFTÜLÜK
Hüseyin ÖZBEK
Hüseyin ÖZBEK
TAHSİN ÇAVUŞ´UN ÖLDÜĞÜ GÜN
Ahmet YAHŞİ
Ahmet YAHŞİ
HER MAÇ BÖYLE OLMALI
Düşler Düşünceler-Tekgül Arı
Düşler Düşünceler-Tekgül Arı
Okur Hareketi
Birgül Ayman GÜLER
Birgül Ayman GÜLER
AKP´NİN ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ KOMİSYONDA ELE ALINIRKEN, “REJİM DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR” ELEŞTİRİLERİ SÜRÜYOR
TANSEL ÇÖLAŞAN
TANSEL ÇÖLAŞAN
Sevgili dostlar merhaba,
GÖKTEN GELEN-BASRİ GÖK
GÖKTEN GELEN-BASRİ GÖK
ÜLKEMİZDEKİ SURİYELİLER;
AZ ve  ÖZ A.AKDAMAR
AZ ve ÖZ A.AKDAMAR
BİRİ ANLATSA!...
AHMET KAYTANCI-GÖKÇEBEL
AHMET KAYTANCI-GÖKÇEBEL
ZELİHA VE ÇOCUKLARI
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Bugün
17 °C
Çarşamba
18 °C
Perşembe
17 °C
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
ÜÇ NOKTA SATIRBAŞI

/resimler/2016-2/23/1416139429844.jpg

ADANA`DA NÖBETÇİ ECZANELER

/resimler/2015-5/28/1255038362873.jpg

ADANA İLİ ÖNEMLİ TELEFONLAR

/resimler/2016-3/22/1515302901917.jpg

HAFTANIN PANAROMASI

/resimler/2017-10/23/1423176851935.jpg