Kayıp Bir Roman
Tarih: 14.7.2015 11:56:22 / 955okunma / 3yorum
Saniye Akay Demirel

Telefon çaldığında traş oluyordu. Alıcıyı yüzünün köpüksüz tarafına dayayıp, ´Sahi mi? Hayret doğrusu. Tamam, yarım saate oradayım.´dedi. Telefonu kapattı. 1940 ya da 50´lerde yazdığı ve o zamandan beri kayıp olan bir romanı bulunmuş, teslim almaya gideceğini söyledi. Döndüğünde kolunun altında Skylight duruyordu, zaman, daktiloda yazılmış bir tomar ´sararmamış, eskiyip püskümemiş´ kağıda 1953´de teslim edildiği insanlardan daha saygılı davranmıştı. 

Yayınevi 1989´da taşınma sırasında bulunan kayıp kitabı yayınlamaktan büyük bir onur duyacaklarını söyledi, yazar o sıralarda ´İsa´ya Göre İncil´i sonlandırmak üzere uğraşıyordu. ´Teşekkür ederim ama hayır.´ deyip, 31 yaşındayken, henüz hayallerle doluyken yazdığı ´taze keşfedilmiş romanını´ ve kırk yedi yıl önce ondan esirgenen cevabı yanına alıp yayınevinden çıktı. Yayınevi tarafından yıllarca yok sayılmak onu bir zamanlar on yıllar süren acı ve kalıcı bir sessizliğe sürüklemişti. 

Olayın devamı şöyle gelişiyor. Yazar, vakıf yöneticisi ve çalışanların tüm ısrarlarına rağmen romanın kendi sağlığında yayınlanmasına izin vermemekte dirençli davranıyor. Açıklaması şu- sözlü ya da yazılı nasıl olursa olsun, yaşamın temel prensibi şudur- hiç kimse bir diğerini sevmek zorunda değildir ama hepimiz birbirimize saygı duymak zorundayız. Onun mantığına göre, ´bir yayınevi bir yandan teslim aldığı her yazıyı yayınlamak mecburiyetinde değilken, diğer yandan sabırsızlıkla bekleyen hatta günlerce haftalarca aylarca kaygıyla bekleyen yazara bir cevap vermekle yükümlüydü çünkü yazarın teslim ettiği yazı sözcüklerden oluşmuş bir koleksiyondan daha fazlasıdır, içinde aklı ve duyarlılığıyla insanı taşır.´ 

18 Haziran 2010´de ölen, 1998 Nobel Edebiyat Ödüllü yazarın paha biçilmez bir mücevher değerindeki romanı Skylight bir karakterler romanı. İkinci Dünya Savaşı´nın sona erdiği ama hala Salazar diktatörlüğünün gölgesindeki Lizbon´da, 1940´ların son yıllarındayız. Politik bir roman değil, bu nedenle sansürün kurbanı olup bir köşede unutulmuş da diyemeyiz. Yazar, sıkıntı içinde bir hayat süren insanların yaşadığı bir binada önce ev içlerine girerek sonra giderek evlerde yaşayanların ruhlarına girerek alışılmışın dışında tavırlar sergileyen güçlü kadınları anlatıyor. Örneğin, Justina ile tanışmamızın gerçekleştiği ikinci bölümde ´sinema´ diye başlayan paragrafta kızı Matilde´nin öldüğünü, babasıyla sinemaya gitmeyi sevdiğini, Justina´nın onlara katılmadığını çünkü esasında kocasıyla aynı yolda yürümeyi sevmediğini, o bunaltıcı düğün gününü, onlara bakıp kahkahalar atan oğlanları, hiç unutamadığı o kahkahaları, bir çekmecenin derinliklerine ´gömülen´ düğün fotoğrafını- o gömülen sözcüğü var ya, mis gibi edebiyat! - hiç görmek istemediği o fotoğrafı okuyunca önümüze geçmişini hayal edebileceğimiz bir Justina manzarası seriliyor ve düşünün ki yazar bunu on beş satırda yapıyor, ciddi bir titizlikle parmakla saydım. 

Lidia. Bir iş adamının evlilik dışı yaşadığı bir kadın. Komşuların açılan kapanan kapı seslerine kulak kabarttığı, dostu yine geldi mi diye merakla göz diktiği evde yaşayan kadın, yerinde olmak istemeyeceğiniz bir kadın. Bu yazarın romanında insana erdem dersi verebiliyor. 

Anası babası, nenesi dedesi okuma yazma bilmeyen bir adam, yaşam koşulları nedeniyle üniversite okuyamamış bir adam ama işte meşhur bir lâf vardır ´oğlum akıllı malı neylesin, oğlum deli malı neylesin´ derler Adana´da, o geldi aklıma, okuma yazma bilmeyen ana ve babanın adları José de Sousa ve Maria de Piedade. Wikipedia´dan buluverdik. İyi ki dünyaya getirmişler bu şahane adamı deyiverdik. 

Portekiz´de doğmuş. Katolik Kilisesi, Avrupa Birliği, IMF gibi çeşitli kurumlar tarafından uyumsuzluk nedeniyle eleştirilmiş, bilinen bütün dil bilgisi ve noktalama kurallarını elinin tersiyle itmiş, ne iyi etmiş, canının istediği gibi kullanmış, bir tek noktayı ve virgülü sevmiş, yazdığı her roman bir olay, Ressamın El Kitabı, Umut Tarlaları, Baltasar ve Blimunda, Ricardo Reis´in Öldüğü Yıl, Yitik Adanın Öyküsü, İsa´ya göre İncil, Körlük, Görmek, ... , son romanı Kabil. 

Açıkçası yazmaktan ben yoruldum, o yorulmamış, daha pek çok romanı var. Masal anlatıcı bir bilge adam anlatıyor, siz hayranlık ve hayretle okuyorsunuz.  ´İyiyle kötü kendi başlarına var olamazlar, iyi kötünün, kötü de iyinin yokluğudur.´ gibi bin bir çeşit cümlenin derin dehlizlerine giriyorsunuz, kim bilir, belki de o dehlizde kendinize rastlayıp üşümemek için yorganı kafanıza geçiriyorsunuz.

José Saramago

Bizi geçen yaz tanıştıran kitap kaşifi çok değerli dostum Emre Erbatur´a minnetle... 

not: ilk bölümleri önsözde yer alan José Saramago Vakfı Başkanı Pilar del Rio´nun yazısından (2012) aldım. 

Anahtar Kelimeler: Kayıp, Roman
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
YERYÜZÜ AŞKIN YÜZÜ OLUNCAYA DEK (01 Kasım 2016 - Salı)
Engereğin Oğlu (25 Ekim 2016 - Salı)
Yaa Dedim İçimden (18 Ekim 2016 - Salı)
Bir Gün Tek Başına (30 Ağustos 2016 - Salı)
Umut İnsanın Biricik Gücü (18 Ağustos 2016 - Perşembe)
Umut İnsanın Biricik Gücü (16 Ağustos 2016 - Salı)
Kitapların Soluğu (03 Temmuz 2016 - Pazar)
Fotoğraf Neyin Nesi? (13 Haziran 2016 - Pazartesi)
Ardında Çile Çile Çile (07 Haziran 2016 - Salı)
Hep Yanınızda Taşıyorsunuz (24 Mayıs 2016 - Salı)
Aslı Vatansever (03 Mayıs 2016 - Salı)
O Selamın Hatırına (26 Nisan 2016 - Salı)
Hepsini Çöpe (18 Nisan 2016 - Pazartesi)
İçte Cevher Olmayınca (29 Mart 2016 - Salı)
Unutmayalım (15 Mart 2016 - Salı)
SİYAD Ödül Töreni (08 Mart 2016 - Salı)
Harper Lee (01 Mart 2016 - Salı)
Kutuyu Açtım (23 Şubat 2016 - Salı)
Kız Kaçtı (16 Şubat 2016 - Salı)
Nasıl Bilirdiniz? (09 Şubat 2016 - Salı)
Ayna (25 Ağustos 2015 - Salı)
Adana Yaşanır (18 Ağustos 2015 - Salı)
Yorgun (11 Ağustos 2015 - Salı)
Türkçesi Yok (04 Ağustos 2015 - Salı)
Tespih Taneleri (28 Temmuz 2015 - Salı)
Her Dalına Kuşlar Konmuş Bir Ağaç (21 Temmuz 2015 - Salı)
Hatırlıyorum (07 Temmuz 2015 - Salı)
Onur Yürüyüşü (30 Haziran 2015 - Salı)
İlle de Roman Olsun (23 Haziran 2015 - Salı)
Hayat Bilgisi Dersi (16 Haziran 2015 - Salı)
Fahrenheit 451 (09 Haziran 2015 - Salı)
Cennetin Çocukları (02 Haziran 2015 - Salı)
Aileden (26 Mayıs 2015 - Salı)
Nerde Kalmıştık Behçet Çelik? (20 Mayıs 2015 - Çarşamba)
Hesap Verilmedi mi? (12 Mayıs 2015 - Salı)
Sayfa:
EKONOMİYE BAKIŞ
BAŞYAZI VE GÜNÜN YORUMU Çetin Remzi YÜREGİR
ÜÇ NOKTA SATIRBAŞI
Nurettin ÇELMEOĞLU - BİRAZ GÜL BİRAZ DİKEN
Nurettin ÇELMEOĞLU - BİRAZ GÜL BİRAZ DİKEN
KENTİMİZ DÖNÜŞÜMDE YOLLAR ‘ÇÖKÜŞÜM´DE
Vahit ŞAHİN
Vahit ŞAHİN
PENGUENLEŞMEK
Cumali KARATAŞ
Cumali KARATAŞ
60. SANAT YILINDA CAHİT SEYHANLI
Yılmaz AYDOĞAN / BÖYLE GİTMEZ!
Yılmaz AYDOĞAN / BÖYLE GİTMEZ!
ÖZEL HASTANESİ OLMAYAN ORDU
Zeynep Kural-İNCE DOKUNUŞLAR
Zeynep Kural-İNCE DOKUNUŞLAR
BAYRAM TADINDA OLSUN GÖNÜLLERİNİZ
Ali MARALCAN- EMEKLİ KURMAY ALBAY
Ali MARALCAN- EMEKLİ KURMAY ALBAY
ULUSAL KURTULUŞ SAVAŞININ ÖZGÜRLÜK VE EGEMENLİK GÜNEŞİ 19 MAYIS 1919 SABAHI KAHRAMANLAR DİYARI SAMSUNDA DOĞDU
Hasan GÜNEŞ- İLK ADIM
Hasan GÜNEŞ- İLK ADIM
ÜNİVERSİTELERDE ÖRGÜTSEL ADALET
Ahmet ERDOĞDU
Ahmet ERDOĞDU
21.12.2015 DEN 23.11.2016 YAZI VE RÖPORTAJLAR-5
TURUNCU ADAM - Mahmut REYHANİOĞLU
TURUNCU ADAM - Mahmut REYHANİOĞLU
İNANMAK BU OLSA GEREK.
KONUK YAZAR
KONUK YAZAR
DÜŞÜNCENİN BİLİM, SANAT VE GERÇEĞE UYGUNLUĞU-Fikri Akdeniz (*)
Ahmet  DUMAN
Ahmet DUMAN
Yürüyelim Arkadaşlar…
Süreyya KÖLE - YANSIMALAR
Süreyya KÖLE - YANSIMALAR
ÜZÜNTÜYE CEZA
Mustafa Gazalcı -"Öğretmenin Not Defterinden"
Mustafa Gazalcı -"Öğretmenin Not Defterinden"
AYRICALIKLI OLAN KİM?
M. Ziya YERGÖK
M. Ziya YERGÖK
SAHADAN GÖZLEMLER: HAYIR YÖNÜNDE
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY
GÜNEŞİN GİZEMLİ BAHÇESİ
Zekai BULUÇ
Zekai BULUÇ
MİLLİ BURJUVAZİYE SEVABINA ÖNERİLER - 3 –
İlhan ALPER
İlhan ALPER
SELAHADDİN YANIKSES DERKEN…
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ,
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ,
Böylesi Ancak Bizde Olur Dedirtecek Bir Memleket Durumu
OKUR KÖŞESİ
OKUR KÖŞESİ
BAYRAM MI GELMİŞ?
TANSEL ÇÖLAŞAN
TANSEL ÇÖLAŞAN
Sevgili dostlar merhaba,
AHMET KAYTANCI-GÖKÇEBEL
AHMET KAYTANCI-GÖKÇEBEL
ZELİHA VE ÇOCUKLARI
Av.Cemil DENLİ
Av.Cemil DENLİ
“ARTIK MECLİS VAR !”
Can UĞURATEŞ-Sırası Geldikçe
Can UĞURATEŞ-Sırası Geldikçe
TSK GÜVENİ HAK EDİYOR
Düşler Düşünceler-Tekgül Arı
Düşler Düşünceler-Tekgül Arı
Okur Hareketi
Hüseyin ÖZBEK
Hüseyin ÖZBEK
İNTİHAR BELGESİNİ YIRTAN MECLİSTEN ARDINDA İNTİHAR MEKTUBU BIRAKAN MECLİSE
Celal Topkan
Celal Topkan
EY ERDOĞAN, EY BOZDAĞ YETER ARTIK, HALKIN AKLIYLA ALAY ETMEKTEN VAZGEÇİN
Saniye Akay Demirel
Saniye Akay Demirel
´Beni kör kuyularda merdivensiz bıraktın Denizler ortasında bak yelkensiz bıraktın.´
Mahmut TEBERİK- AYRAÇ
Mahmut TEBERİK- AYRAÇ
Ben, Sen, O. Biz, Siz, Onlar
Cihat OVALI-SPOR YORUM
Cihat OVALI-SPOR YORUM
MAVİ ŞİMŞEKLER 34 PUANA DEMİR ATTI
Ahmet DOKUZOĞLU-NE DEMİŞTİK?
Ahmet DOKUZOĞLU-NE DEMİŞTİK?
TÜRKÇE KONUŞMAK
Cezmi DOĞANER
Cezmi DOĞANER
DEĞİŞEN CHP NASIL OLMALI?(1)
Tufan ALPAT-EMEKLİ HAKİM
Tufan ALPAT-EMEKLİ HAKİM
ADANA´DA FUTBOL
Ahmet YAHŞİ
Ahmet YAHŞİ
İHTİYARLAR PERİŞAN EDİLMESİN
Birgül Ayman GÜLER
Birgül Ayman GÜLER
AKP´NİN ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ KOMİSYONDA ELE ALINIRKEN, “REJİM DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR” ELEŞTİRİLERİ SÜRÜYOR
GÖKTEN GELEN-BASRİ GÖK
GÖKTEN GELEN-BASRİ GÖK
Ramazan geldi hoş geldi
AZ ve  ÖZ A.AKDAMAR
AZ ve ÖZ A.AKDAMAR
BİRİ ANLATSA!...
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Bugün
21 °C
Salı
23 °C
Çarşamba
21 °C
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
ÜÇ NOKTA SATIRBAŞI

/resimler/2016-2/23/1416139429844.jpg

ADANA`DA NÖBETÇİ ECZANELER

/resimler/2015-5/28/1255038362873.jpg

ADANA İLİ ÖNEMLİ TELEFONLAR

/resimler/2016-3/22/1515302901917.jpg

HAFTANIN PANAROMASI

/resimler/2017-5/23/1458036914194.jpg