İVO ANDRİC´İ NASIL BİLİRDİNİZ? -3
İvo Andriç´in kaleme aldığı Uğursuz Avlu, Aydın Emeç´in çevirisiyle 1964 yılında yayımlanmıştı. Önsözde Andric´in “suya sabuna dokunmayan, herşeye fotoğraf makinesi gibi aynı gözle bakan tarafsız hali, kendi ülkesinde pek çok kötü niyetli kişi tarafından
Tarih: 19.7.2015 16:13:54 / 999okunma / 0yorum
Birgül Ayman GÜLER

 

İvo Andriç´in kaleme aldığı Uğursuz Avlu, Aydın Emeç´in çevirisiyle 1964 yılında yayımlanmıştı. Önsözde Andric´in “suya sabuna dokunmayan, herşeye fotoğraf makinesi gibi aynı gözle bakan tarafsız hali, kendi ülkesinde pek çok kötü niyetli kişi tarafından yerilmesine yol açmıştır. …..” deniyordu.

Kimdi bunlar?

Önsözde bu soruya yanıt oluşturabilecek herhangi bir bilgi verilmiyordu.

Bosna´da…

Daha o günlerde, 1960´lı yılların başlarında, olumsuz eleştiri sahiplerinden biri dönemin Partizan yöneticilerinden Šukrija Kurtović (Şükriya Kurtoviç) olmuştu. Yugoslavya´nın kurucu sloganı “kardeşlik ve birlik” idi, Kurtoviç yazarın iki önemli romanını bu ilkelere büyük zarar verdiği savıyla Marksist bakış açısıyla kapsamlı bir eleştiriye tabi tutmuştu. [Yazısının başlığı şuydu: ‘Na Drini çuprija´ i ‘Travniãka hronika´ od Ive Andriça u svjetlu bratstva i jedinstva]

Kurtoviç, Andric´in romanlarında Boşnak Müslümanları “Türk” olarak etiketlediğine işaret etmiş ve tüm müslüman karakterilerin “gülünç, aptal, sapkın olarak sunulduklarını; hepsinin kötü adamlar, hoşgörüsüz, kurnaz, eğitimsiz kimseler olarak nitelendiklerini; kafirlerin burunlarını kesmekten ve diğer en iğrenç suçları işlemekten zevk alan gerçek vahşiler, katiller olarak resmediklerini” saptamıştır. Ona göre Andric´in uslubu “kaçamak, mertlikten uzak-kadınsı, yılan gibi kaygan, horgören bir alaycılıktan ibarettir. Andric “bir şovenisttir”.

Kurtoviç´ten sonra eleştirilerde bulunan çok sayıda entelektüel olmuştu. En kapsamlı inceleme, 1995 yılında yayımlandı. Saraybosna Üniversitesi´nde Yugoslav edebiyatı profesörü Muhsin Rizviç, “İvo Andriç´in Yapıtlarında Bosnalı Müslümanlar” başlıklı yediyüz sayfalık çalışmasında, Andric´in Bosnalı Müslümanları kötülemek uğruna tarihi tahrif ettiğini, Bosna´da yalnız ve yalnız etnik ve dinsel ayrılıklar, bölünmeler ve nefret örneklerini işlediğini belirledi. [Kitabın adı: Bosanski muslimani u Andricevu svijetu, Ljiljan, 1995] Ona göre Andric´in bu sistematik tavrı, Bosna´da 1990´lı yılların başında yaşanan trajedinin zihinsel hazırlığından başka bir şey değildi.

Şukrija Kurtoviç, 1960´larda Andric´i Goethe´nin Mefistoteles´ine yani insanlığın şeytanına benzetmişti. 1990´da başka bir yazar, Nihad Kreşevljakoviç ise “bizim Markiz de Sad´ımız” [Ivo Andric: Markiz De Sad naşe knjilevnosti] başlığı verdiği yazısıyla, Andric´i, ahlakın değil içgüdülerin esiri sadizm dünyasının yerli temsilcisi olarak ilan etti. 1995´te Muhsin Rizviç bu değerlendirmeleri paylaşıyor, yazarın “sado-mazoşist” kişiliğini keskin biçimde ifade ediyordu.

Hırvatistan

Boşnak entelektüellerin bu değerlendirmeleri, Hırvat yazarlarca da paylaşılmıştır. Kimileri Andric´in Hırvat olduğunu –bizim oğlumuz- kanıtlamak üzere çaba gösterse de, “kendisini Sırp olarak tanımlamayı tercih etti, bizim için daha fazlası gerekmez” diyenlerin sesi daha gür çıkıyor. Ama elbette tartışma bitmiş görünmüyor.

İvo Andric, Bosna´lı. Yaşamı üniversiteye kadar Travnik´te başlayıp önce Vişegrad´da sonra Sarajevo´da sürmüş.

Ve tüm yaşamı, Katolik – Hırvat dünyasının koruması altında olması sayesinde güvenlik içinde geçmiş görünüyor.

Yaşamda başlangıç noktası, burada Osmanlı İmparatorluğu için başkentlik yapmış Travnik kenti, Katolikliğin güçlü olduğu bir yer. Gerçek babasının bir Katolik rahibi olduğu söylentilerinin doğruluğunu bilemeyiz. Ama, ilkokuldan üniversite yaşamına –ve üniversitede de- NAPREDAK adlı Katolik-Hırvat yardımlaşma kurumunun burslusu olduğu resmi bir bilgi. Bu dernek, sosyalizm dönemi boyunca 1949 – 1990 yılları arasında yasaklanıp kapatılmış bir yapı. Çalışmalarına, 1990 yılında çıkarılan bir yasa sayesinde, “sivil toplum örgütü” olarak yeniden başlamış durumda ve şimdilerde varlığını uluslararası ölçekte sürdürüyor.

Öte yandan, İvo Andric´in 1919-1920 yılında krallık bürokrasisinde ilk işini, lisedeki öğretmeninin bakanı olduğu Din İşleri Bakanlığı´nda aldığı; kısa süre sonra Dışişleri Bakanlığı´na geçtiği ve ilk hizmet yerinin Katolikliğin dünya merkezi Vatikan büyükelçiliği olduğu da resmi bilgilerden biri.

Nihayet, üniversiteyi bitiremeden girdiği devlet hizmeti için üniversite diplomasını gerekli kılan bir yasa çıkması üzerine, bakanlıktan verilen “diploma getirirsen görevine devam edersin” şeklindeki ek sürenin, Avusturya´daki Graz Üniversitesi hocaları ve yönetimince gösterilen kolaylık sayesinde işe yaradığı da resmi bilgiler arasında. Bu üniversite, Osmanlı´nın Graç dediği Graz kentinde, 1565 yılında kurulmuş olan Karl-Franzens-Universität… Kurulduğu tarihten bu yana Katolik Kilisesi´nin yönetiminde ve daha yakın zamanlarda doğrudan etkisinde bir kurum olmasıyla dikkat çekmekte.

İncelemeler, Andric´in tezini olağanüstü kısa bir zamanda hazırlayıp sunduğu ve jürinin de bu hıza uygun biçimde davranıp süreci tamamladığı konusunda hemfikirler.

Sırbistan

Diploma sorunu böylece çözüldükten sonra İvo Andric´i Belgrad merkezli olarak çalışan bir diplomat olarak görüyoruz. Ta, 1941 yılına kadar.

1939-1941 yılları arasında Almanya´da Berlin´de görevli. Zamanın gazeteleri, Hitler tarafından da kabul edildiğine ilişkin haberleri veriyor. 1941´de istifa ederek görevini bırakıyor.

İkinci dünya savaşının ateşi her yeri sarmışken, 1941-1945 yılları arasında, hiçbir siyasi – askeri yapının içinde değil. Daha sonra Tito Yugoslavyasını kuracak olan Partizan Hareketi´nde de değil. O tarihlerde Nazilerin kontrolü altında olan Belgrad´da, bir apartman dairesinde, “inzivaya çekilmiş” olarak yaşıyor.

İkinci dünya savaşı boyunca bir “münzevi” olabilen yazar, birinci dünya savaşında da Avusturya-Macaristan İmparatorluğu´nca “mahpus” ve “sürgün” edildiği için, bu büyük savaşların hiçbirinde cephede bulunmamayı başarabilmiş.

Sonra hep Belgrad´da… Yugoslavya´nın ve Sırbistan Cumhuriyeti´nin başkentinde.

Nobel Edebiyat Ödülü

1961 yılında İsviçre Kraliyet Akademisi´nin Nobel Edebiyat Ödülü´ne layık bulunduğu tarihte Yugoslavya Komünistler Birliği üyesi değil; 1969 yılına kadar da böyle bir üyelik sözkonusu olmamış. Yaşamı, 83 yaşındayken, 1975 yılında Belgrad´da sona eriyor.

İvo Andric, Nobel ödülü aldığında, Hasan Ali Ediz´in belirttiği gibi, ülkesinde pek önde gelen ve tanınmış yazarlardan biri değil. Bu nedenle ödül alması bir miktar şaşırtıcı bulunuyor.

Bir rastlantı olsa gerek, yönetimi sayesinde anlayış gösterilen Üniversite´nin ilginç bir özelliği var. Graz - Karl-Franzens-Universität, ayrı zamanlarda dokuz ayrı hocası Nobel´e layık görülmüş bir üniversite…

O halde bir de, Graz´da kabul edilmiş teze göz atmakta yarar olabilir. Haftaya, dördüncü yazımızda İvo Andric´in tezine bir göz atalım… 

Anahtar Kelimeler: ANDRİC, NASIL, BİLİRDİNİZ
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
BÖLGECİLİĞİN DERİN SULARI (16 Ekim 2016 - Pazar)
BELEDİYELER, PKK ve CİAMAT´lar (14 Eylül 2016 - Çarşamba)
CHP 93 Değil 97 Yaşında! (11 Eylül 2016 - Pazar)
ULUSALCILIĞIN YÜKSELİŞİ (04 Eylül 2016 - Pazar)
KRİPTO AHLAKINA KARŞI MÜCADELE ETMEK (21 Ağustos 2016 - Pazar)
“NE BU NE O” SİYASETİNİN FELAKETİ (07 Ağustos 2016 - Pazar)
FIRSATÇI NEFESLERİN PİS KOKUSU (31 Temmuz 2016 - Pazar)
15 TEMMUZ 2016 İŞGAL SALDIRISI (24 Temmuz 2016 - Pazar)
KURULACAK YENİ DÜNYADA YERİNİ SEN SEÇ (26 Haziran 2016 - Pazar)
İLHAMINI GÜNEY AFRİKA´DAN ALAN UTANMAZLIK (20 Haziran 2016 - Pazartesi)
BAŞKANLIK İÇİN 5´Lİ ADIM (28 Mayıs 2016 - Cumartesi)
YENİ-ANAYASANIN KAYNAĞINI BİLE BİLE…. (16 Nisan 2016 - Cumartesi)
AHTISAARI ile VENEDİK KOMİSYONLARI (10 Nisan 2016 - Pazar)
AHTISAARI ile VENEDİK KOMİSYONLARI (10 Nisan 2016 - Pazar)
2000 MODEL YENİ-ANAYASACILIK HAKKINDA (04 Nisan 2016 - Pazartesi)
ÇOKKÜLTÜRCÜ BİR SERÜVEN (28 Mart 2016 - Pazartesi)
TURNUSOL KAĞIDININ NUMARASI: 6551 (18 Mart 2016 - Cuma)
TBMM BAŞKANI´NIN TASLAĞI VAR! (13 Mart 2016 - Pazar)
YENİ ANAYASACILARA CAN SUYU YOK! (21 Şubat 2016 - Pazar)
ANAYASA MASASINDA NE OLDU? (16 Şubat 2016 - Salı)
DAVUTOĞLU´NUN MİLLETİ NEDİR? (07 Şubat 2016 - Pazar)
TÜRK, T.C. İLE VURULUR MU? (31 Ocak 2016 - Pazar)
LAOKUN ile KASANDRA (22 Ocak 2016 - Cuma)
YOK BÖYLE BİR MASA! (10 Ocak 2016 - Pazar)
PRENS SABAHATTİNCİLER İŞBAŞINDA (03 Ocak 2016 - Pazar)
NİCE YILLARA KUVAYI MİLLİ (27 Aralık 2015 - Pazar)
ANAYASA TEVRİYE KALDIRMAZ (20 Aralık 2015 - Pazar)
BU ÖĞÜTLER YATAKLIK SUÇUDUR (06 Aralık 2015 - Pazar)
ARTIK SADEDE GELSENİZ! (28 Kasım 2015 - Cumartesi)
CHP -2015 (14 Kasım 2015 - Cumartesi)
İFTİRACILARA KUTLAMA (08 Kasım 2015 - Pazar)
DENİZE DÜŞEN KİM ? (01 Kasım 2015 - Pazar)
SURUÇ´TAN ANKARA GARI´NA (11 Ekim 2015 - Pazar)
SEÇ BAKALIM! (04 Ekim 2015 - Pazar)
ÖZERKLİK HİKAYESİ (27 Eylül 2015 - Pazar)
AHTİSAARİ KOKUŞMASI (20 Eylül 2015 - Pazar)
İÇİMİZDEKİ DİASPORA DİLİ (15 Eylül 2015 - Salı)
ÖLÇÜ BİZİZ, “DÜNYA” DEĞİL (06 Eylül 2015 - Pazar)
30 AĞUSTOS İLE ZORLARI NE? (30 Ağustos 2015 - Pazar)
“ÇÖZÜM” TAVİZ ve TESLİMİYET Mİ? (24 Ağustos 2015 - Pazartesi)
BARIŞ DEDİKLERİ ŞEY (09 Ağustos 2015 - Pazar)
KIRIK ÇERÇEVE (03 Ağustos 2015 - Pazartesi)
"ADRES TBMM", İYİ AMA NEDEN? (01 Ağustos 2015 - Cumartesi)
İVO ANDRİC´İ NASIL BİLİRDİNİZ? -2- (13 Temmuz 2015 - Pazartesi)
DEMOKRATLIK ÇIKMAZI (30 Haziran 2015 - Salı)
“ES”LER ve RÜZGARLARI SONA ERDİ (21 Haziran 2015 - Pazar)
HDP ile Kardeşi (14 Haziran 2015 - Pazar)
LAİKLİK ile SEKÜLERLİK (08 Haziran 2015 - Pazartesi)
TÜRKİYE’DEKİ R4BIA (31 Mayıs 2015 - Pazar)
BİZE YAZIK Kİ ONLAR BURADA! (24 Mayıs 2015 - Pazar)
Güzel Bir Dünya İçin! (17 Mayıs 2015 - Pazar)
SEÇİM DEĞİL, SANKİ ŞANS OYUNU! (11 Mayıs 2015 - Pazartesi)
İKİYÜZLÜLERİ İFŞA EDEREK. (26 Nisan 2015 - Pazar)
VATANDAŞLIK KAVGASI (19 Nisan 2015 - Pazar)
FİLM İÇİNDE FİLM VAR (12 Nisan 2015 - Pazar)
ULUSALCILIK NEDİR? (05 Nisan 2015 - Pazar)
"ÇÖZÜM"ÜN ŞARTI AÇIKLANDI (22 Mart 2015 - Pazar)
LAİKLİK ŞİMDİ GÖKTEN YERE İNDİ (16 Şubat 2015 - Pazartesi)
STRATEJEM ZAMANI (01 Şubat 2015 - Pazar)
YENİ CEPHENİN ADI: TRANSATLANTİK (19 Ocak 2015 - Pazartesi)
"HER MAĞDURUN YANINDAYIZ" NE DEMEK? (11 Ocak 2015 - Pazar)
2015 YILININ ÜÇ GÜNDEMİ (03 Ocak 2015 - Cumartesi)
NİCE YILLARA (28 Aralık 2014 - Pazar)
CEMAATE GÖZALTI (15 Aralık 2014 - Pazartesi)
RUSYA İLE BİRLİKTE DAVRANMAK (07 Aralık 2014 - Pazar)
YENİ-SİYASETİN SÖZLERİ ve ALETLERİ (30 Kasım 2014 - Pazar)
LAF BİTTİ KUŞKU DOĞDU (23 Kasım 2014 - Pazar)
BU İKİNCİ "SAKIN!" (16 Kasım 2014 - Pazar)
KİM İHRAÇ OLUR? (10 Kasım 2014 - Pazartesi)
BULANIK SUDA BALIK AVLAMAK (27 Ekim 2014 - Pazartesi)
BASİT HİLELER (20 Ekim 2014 - Pazartesi)
KOYUNA KURT GELİNCE.. (12 Ekim 2014 - Pazar)
PARTİLERDE MEŞRU(T)İYETÇİLİK (08 Ekim 2014 - Çarşamba)
KIRIKOĞLU´NA TEŞEKKÜR (29 Eylül 2014 - Pazartesi)
KEMALİZM ve SOSYALLER (22 Eylül 2014 - Pazartesi)
REALİST ´DEVRİMCİ´LER (14 Eylül 2014 - Pazar)
ALTI OK KIRILAMAZ (31 Ağustos 2014 - Pazar)
PARTİDE DEMOKRASİ İÇİN (24 Ağustos 2014 - Pazar)
HESAP GÜNÜ (18 Ağustos 2014 - Pazartesi)
HER KAFADAN AYRI SES! (11 Ağustos 2014 - Pazartesi)
MERHABA (04 Ağustos 2014 - Pazartesi)
Sayfa:
EKONOMİYE BAKIŞ
BAŞYAZI VE GÜNÜN YORUMU Çetin Remzi YÜREGİR
ÜÇ NOKTA SATIRBAŞI
Nurettin ÇELMEOĞLU - BİRAZ GÜL BİRAZ DİKEN
Nurettin ÇELMEOĞLU - BİRAZ GÜL BİRAZ DİKEN
‘FAKİR TÜRKİYE´DE SAĞLIK ÖNEMLİYDİ
Birgül Ayman GÜLER
Birgül Ayman GÜLER
AKP´NİN ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ KOMİSYONDA ELE ALINIRKEN, “REJİM DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR” ELEŞTİRİLERİ SÜRÜYOR
Cumali KARATAŞ
Cumali KARATAŞ
Çocuk Öyküsü*** TAVŞAN YUVASINDA YANGIN ***
Zeynep Kural-İNCE DOKUNUŞLAR
Zeynep Kural-İNCE DOKUNUŞLAR
ADANA HER ŞEYİN EN İYİSİNİ HAK EDİYOR
Ali MARALCAN- EMEKLİ KURMAY ALBAY
Ali MARALCAN- EMEKLİ KURMAY ALBAY
ULUSAL KURTULUŞ SAVAŞININ ÖZGÜRLÜK VE EGEMENLİK GÜNEŞİ 19 MAYIS 1919 SABAHI KAHRAMANLAR DİYARI SAMSUNDA DOĞDU
Ahmet ERDOĞDU
Ahmet ERDOĞDU
21.12.2015 DEN 23.11.2016 YAZI VE RÖPORTAJLAR-5
TURUNCU ADAM - Mahmut REYHANİOĞLU
TURUNCU ADAM - Mahmut REYHANİOĞLU
İNANMAK BU OLSA GEREK.
KONUK YAZAR
KONUK YAZAR
DÜŞÜNCENİN BİLİM, SANAT VE GERÇEĞE UYGUNLUĞU-Fikri Akdeniz (*)
Tufan ALPAT-EMEKLİ HAKİM
Tufan ALPAT-EMEKLİ HAKİM
KÜÇÜK YAŞTA EVLENMELER
Ahmet  DUMAN
Ahmet DUMAN
CHP Bir Siyasi Partidir…
Süreyya KÖLE - YANSIMALAR
Süreyya KÖLE - YANSIMALAR
ÜZÜNTÜYE CEZA
Mustafa Gazalcı -"Öğretmenin Not Defterinden"
Mustafa Gazalcı -"Öğretmenin Not Defterinden"
ÖRNEK BİR EĞİTİM SİSTEMİ: KÖY ENSTİTÜLERİ…
M. Ziya YERGÖK
M. Ziya YERGÖK
SAHADAN GÖZLEMLER: HAYIR YÖNÜNDE
Cihat OVALI-SPOR YORUM
Cihat OVALI-SPOR YORUM
MAVİ ŞİMŞEKLER 34 PUANA DEMİR ATTI
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY
DÖRDÜNCÜ SANAYİ DEVRİMİ VE TÜRKİYE
İlhan ALPER
İlhan ALPER
ŞİMDİKİ ÇOCUKLAR…
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ,
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ,
İnsanlığın Derinleşen Sosyal Sorunlarını Çözecek Olan İnsan Beyni mi? Yapay Zeka mı?
OKUR KÖŞESİ
OKUR KÖŞESİ
BAYRAM MI GELMİŞ?
Cezmi DOĞANER
Cezmi DOĞANER
EĞİTİM VE EDEBİYAT
TANSEL ÇÖLAŞAN
TANSEL ÇÖLAŞAN
Sevgili dostlar merhaba,
AHMET KAYTANCI-GÖKÇEBEL
AHMET KAYTANCI-GÖKÇEBEL
ZELİHA VE ÇOCUKLARI
Av.Cemil DENLİ
Av.Cemil DENLİ
“ARTIK MECLİS VAR !”
Düşler Düşünceler-Tekgül Arı
Düşler Düşünceler-Tekgül Arı
Okur Hareketi
Celal Topkan
Celal Topkan
BÜYÜK BİR BİLGE VE DÜNYA LİDERİ ATATÜRK´Ü ANLAMAK VE KAVRAMAK -3
Hasan GÜNEŞ- İLK ADIM
Hasan GÜNEŞ- İLK ADIM
İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ
Hüseyin ÖZBEK
Hüseyin ÖZBEK
İNTİHAR BELGESİNİ YIRTAN MECLİSTEN ARDINDA İNTİHAR MEKTUBU BIRAKAN MECLİSE
Saniye Akay Demirel
Saniye Akay Demirel
´Beni kör kuyularda merdivensiz bıraktın Denizler ortasında bak yelkensiz bıraktın.´
Zekai BULUÇ
Zekai BULUÇ
YENİ ve BULUNMAZ (!) KOMŞULARIMIZ
Can UĞURATEŞ-Sırası Geldikçe
Can UĞURATEŞ-Sırası Geldikçe
ABD-TÜRKİYE VE BÖLGE
Mahmut TEBERİK- AYRAÇ
Mahmut TEBERİK- AYRAÇ
Hayallerim Var!
Ahmet DOKUZOĞLU-NE DEMİŞTİK?
Ahmet DOKUZOĞLU-NE DEMİŞTİK?
HAKSIZLIK KARŞISINDA
Yılmaz AYDOĞAN / BÖYLE GİTMEZ!
Yılmaz AYDOĞAN / BÖYLE GİTMEZ!
İŞ PARAYLA YAPILIR
Vahit ŞAHİN
Vahit ŞAHİN
SİZ HİÇ MAVİ BULVAR´DAN GEÇTİNİZ Mİ?
Ahmet YAHŞİ
Ahmet YAHŞİ
İHTİYARLAR PERİŞAN EDİLMESİN
GÖKTEN GELEN-BASRİ GÖK
GÖKTEN GELEN-BASRİ GÖK
ÇOCUĞA ŞİDDET
AZ ve  ÖZ A.AKDAMAR
AZ ve ÖZ A.AKDAMAR
BİRİ ANLATSA!...
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Bugün
16 °C
Salı
15 °C
Çarşamba
14 °C
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
ÜÇ NOKTA SATIRBAŞI

/resimler/2016-2/23/1416139429844.jpg

ADANA`DA NÖBETÇİ ECZANELER

/resimler/2015-5/28/1255038362873.jpg

ADANA İLİ ÖNEMLİ TELEFONLAR

/resimler/2016-3/22/1515302901917.jpg

HAFTANIN PANAROMASI

/resimler/2017-5/16/1243304092867.jpg