İSTİKLAL SAVAŞINDA ADANA´NIN YURTSEVER KAHRAMANLARI
Tarih: 15.1.2018 18:56:40 / 2102okunma / 0yorum
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY

            Unutulmaz kurucumuz Mustafa Kemal Atatürk´ün önderliğinde verilen İstiklal savaşımız tarihe “mazlum milletlerin emperyalizme karşı ilk başkaldırışı ve emperyalizme karşı indirilen ilk büyük darbe” olarak geçmiştir. Bu büyük ve onurlu mücadele kuşkusuz Anadolu´nun her bir köşesinde sayısız kahraman da yaratmıştır. Başta Atatürk olmak üzere canlarını hiçe sayarak bu büyük savaşta şehit ve gazi olan kahramanlarımızı her bir fırsatta ve şimdi de saygı ve rahmetle anıyoruz.

Adana ilimiz bu kahramanlarımızın yoğunlukta olduğu illerimizden biridir. Çünkü Osmanlı İmparatorluğu Birinci Dünya Savaşında müttefikleri olan Almanya, Avusturya-Macaristan ve Bulgaristan´ın arkasından 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşmasıyla yenilgiyi kabul etmiş ve 23 Kasım 1918 tarihinde de Adana valiliğine yazdığı resmi bir yazıyla Adana´nın düşmana bırakılmasını istemişti. Teslimiyetin hemen arkasından bu kadar hızlı bir şekilde alınan karar Adanalıları büyük bir üzüntüye ve infiale sokmuş ve çok kısa bir süre sonra 17 Aralık 1918 tarihinde de Ermeniler ile birlikte Fransızlar Adana´yı işgal etmişlerdi. Yenilgi sonrası hemen ilk işgal edilen illerden birisiydi Adana. Ancak hemen iki gün sonra da 19 Aralık 1918´de Anadolu sathındaki ilk Kuva-yı Milliye ateşi Dörtyol´da yakılmış ve ciddi bir direniş hareketi oluşmuştur. Direniş hareketiyle birlikte de birçok yurtsever kahraman ortaya çıkmıştır. Bu Adanalı kahramanların en saygın ve önemlilerinden birisi, 100 yıldan beri yayın hayatında olan Yeni Adana Gazetesinin kurucusu Ahmet Remzi Yüregir´dir. Sayın Ahmet remzi Yüregir´i Gazetenin 100. Kuruluş yılı anısına 24 Aralık 2017 tarihinde yapılan toplantıda rahmetle andık.

İşgalden hemen sonra başlayan direniş ve kurtuluş mücadelesinde daha birçok yurtsever önemli kahramanlıklar gösterdi. Bu yurtsever kahramanlardan birisi de işgal sırasında Adana´da önemli görevlerde bulunmuş olan dedemdir. Annemin babası olan dedemi de bu vesileyle rahmetle anmak ve Adana´ya yaptığı hizmeti ve kahramanlığını kısaca anlatmak istiyorum. Dedem Ali Yaver Toros, Rumi 1301 (1885-1886) yılında Süleymaniye´de doğmuş, ilk ve orta eğitimini burada tamamladıktan sonra İstanbul´a gelmiş ve 1 Ocak 1906 tarihinde Harp Okuluna kayıt yaptırmıştır. Harp Okulundan topçu teğmen olarak mezun olan Ali Yaver Bey, Birinci Dünya Savaşı´nda Hicaz, Yemen, Mısır, Irak, Suriye ve Filistin cephelerinde mücadele etmiştir. Mondros Ateşkeş Antlaşması imzalandığında Irak-Suriye cephesinde bulunan İkinci orduda, yüzbaşı rütbesiyle görev yapan Ali Yaver Toros, Genelkurmay´ın 1 Aralık 1918 tarihli “´2. Ordunun er ve subaylarından yeteri kadarıyla Adana Jandarma Kadrosunun tamamlanması” emri ile Adana´da görevlendirilmiştir.

Ali Yaver bey, Kilikya olarak da bilinen Adana ve Tarsus bölgesini Fransız işgalinden kurtarmak için oluşturulan ulusal kuvvetler (Kuva-yı Milliye) kapsamında 41. Alay Topçu Yüzbaşısı olarak Pozantı´da Adana Mıntıka Komutanlığı Karargâh Heyeti´nde yer almıştır. Kuvayı Milliye ile birlikte Toros dağlarına çıkan Yüzbaşı Ali Yaver  ilk olarak Pozantı ve Karboğazı savaşlarında Fransızları yenmişler ve işgal sonrası Toroslarda yerleşmiş olan Fransız karakollarını ele geçirmişlerdir. Başarılı bir topçu Yüzbaşı olan Ali Yaver bey bu savaşlarda üstün başarılar göstermiştir. Örneğin; Tarsus cephesinde Fransızlarla olan bir çatışmadaki anısını kendisi söyle anlatmıştır: ““Fransızlar Tarsus´u işgal etmişti. Tarsus Cephesinde Almanlardan alınan topçu bataryası vardı. Batarya Kumandanı Yüzbaşı Emin, Takım Kumandanı Ali ve eşraftan Müştak Bey topları düşmandan korumak için Tümen Merkezine götürdüler. Kumandanın emri ile toplar manda yardımıyla çekilecekti. Bu arada Gaziantep´e takviyeye giden bir düşman treninin geldiği söylendi. Trenin devrilmesi emri verildi. Tren pek çok Fransız askeri ile doluydu. Teçhizatları da iyiydi. Cephe Kumandanı Galip Bey demiryoluna dinamit döşenmesini söyledi. Tren geçerken patlatılacaktı. Dinamit döşendi ancak en nihayetteki vagon geçtikten sonra patladı. Rayları da bozduğumuzdan tren durdu. Mesafeyi ölçtük ve tepeden top atışına başladık. Çok az sayıda mermimiz vardı. Yaptığım ilk atışta mermilerden biri lokomotifin içine girdi, diğeri de tekerleklere denk geldi. Tabur Kumandanı “Aferin Ali Yaver” dedi, atışa devam etmemizi söyledi. Bir gün sonra Mersin´den yeni Fransız kuvveti geldi. Çatışmalar sonucu bizi geri attılar. Birkaç gün sonra Tümenden emir geldi, taarruza başladık. Eshab-ı Keyf onlardaydı. Düşmanı yenince Eshab-Keyfi ve Fransızların iki topunu ele geçirdik. Düşman askeri kaçtı. Fransız Yüzbaşıyı çadırda pijamalarıyla yakaladık, onu öldürdüler. Kaçan Fransızlar çok kuvvetli olarak tekrar saldırdılar. Tarsus Cephesinde diğer kuvvetler gelmeden biz tepeye geçtik ve mevzi aldık. Atışa başladık. Bizim attığımız mermi topun içerisine girdi. Bunu bütün Tarsuslular bilir. Rütbem o zaman yüzbaşıydı(1)”

Ali Yaver Toros, Güney Cephesindeki görevleri çerçevesinde; Mersin, Adana Havalisi Komutanlığı emrinde 2. Topçu Alayı Sinayder Bataryası Komutanı, Batı Cephesi ve 1. Ordu emrinde Batarya Komutanı olarak görev yapmış ve Ulaş, Pozantı, Avcıköy, Gülek ve Kabasakal çarpışmalarında da yer almıştır (2). Daha sonra, 1921 Temmuz´unda 2. Kolordu Batı Cephesinde görevlendirilen Yüzbaşı Ali Yaver bey Sakarya Meydan Muharebesinde de savaşmıştır.

Anlaşılacağı üzere laik ve demokratik Türkiye Cumhuriyeti Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde, Sayın Ahmet Remzi Yüregir ve Sayın Yüzbaşı Ali Yaver Toros gibi binlerce kahraman yurtseverin canları ve başları uğruna verdikleri mücadelelerle kurulmuştur. Büyük bedeller ödenerek kurulan Cumhuriyetimizin çağdışı bir anlayışa teslim edilerek yok olmasına elbette bu kahramanların evlatları izin vermeyecektir. Cumhuriyetin kuruluşuna canları ve kanları ile katkıda bulunan tüm şehit ve gazilerimizi saygıyla anıyorum. Ruhları şad olsun. Onlar onurlarıyla yattıkça Türkiye Cumhuriyeti de sonsuza kadar yaşamaya devam edecektir.

(1) Kuruoğlu, Fehim, Birinci Dünya Savaşı ve Milli Mücadelede Bir Subay: Ali Yaver Toros (1885-1967), Gazi Türkiyat, Güz 2012/11: 127-136

(2) Nusret Baycan, Türk İstiklal Harbinde Terfi Veya Takdirname ile Taltif Edilen Subaylar, http://www.atam.gov.tr/templates/resimler/File/Belgeler/dergi/s25baycan.pdf, s.102, (Erişim Tarihi: 14.01.2018)

Prof. Dr. Mehmet Tomanbay

Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
DEĞİŞİM ZAMANI (19 Haziran 2018 - Salı)
NÜKLEER SAVAŞA İKİ DAKİKA KALDI! (28 Şubat 2018 - Çarşamba)
GÜÇLÜ ÜLKE NASIL OLUNUR? (08 Şubat 2018 - Perşembe)
2018 YILINA GİRERKEN TÜRKİYE EKONOMİSİ (23 Aralık 2017 - Cumartesi)
CHP NEDEN BAŞARILI OLAMIYOR? (13 Kasım 2017 - Pazartesi)
EKONOMİMİZDE HİNT YAZI (23 Ekim 2017 - Pazartesi)
RANT MI ÖNEMLİ YEŞİL ALANLAR MI? (08 Ekim 2017 - Pazar)
EKONOMİYE HAYAT ÖPÜCÜĞÜ (23 Temmuz 2017 - Pazar)
GÜNEŞİN GİZEMLİ BAHÇESİ (25 Haziran 2017 - Pazar)
BORSA İSTANBUL´DA NELER OLUYOR ? (28 Mayıs 2017 - Pazar)
DÖRDÜNCÜ SANAYİ DEVRİMİ VE TÜRKİYE (15 Mayıs 2017 - Pazartesi)
EKONOMİMİZ VE 16 NİSAN REFERANDUMU (27 Mart 2017 - Pazartesi)
BÜYÜK TEHLİKE: SÜNNİ-Şİİ SAVAŞI (13 Mart 2017 - Pazartesi)
EKONOMİMİZ KRİZDE Mİ? (23 Ocak 2017 - Pazartesi)
ÜEURO-DOLAR SAVAŞININ KAZANANI OLUR MU? (12 Aralık 2016 - Pazartesi)
ORTA GELİR TUZAĞINDAN ÇIKIŞ HAYAL OLUYOR (14 Kasım 2016 - Pazartesi)
Sayfa:
EKONOMİYE BAKIŞ
BAŞYAZI VE GÜNÜN YORUMU Çetin Remzi YÜREGİR
ÜÇ NOKTA SATIRBAŞI
Nurettin ÇELMEOĞLU - BİRAZ GÜL BİRAZ DİKEN
Nurettin ÇELMEOĞLU - BİRAZ GÜL BİRAZ DİKEN
VOLGA´DA 11 GÜN –15
Vahit ŞAHİN
Vahit ŞAHİN
ADANA DEMİRSPOR´A BAŞARILAR DİLERİZ
Cumali KARATAŞ
Cumali KARATAŞ
LİSE DERGİLERİ
Yılmaz AYDOĞAN / BÖYLE GİTMEZ!
Yılmaz AYDOĞAN / BÖYLE GİTMEZ!
TEDAŞ´TAN AÇIKLAMA VAR
Zeynep Kural-İNCE DOKUNUŞLAR
Zeynep Kural-İNCE DOKUNUŞLAR
İZMİR´İN DAĞLARINDA ÇİÇEKLER AÇAR
Ali MARALCAN- EMEKLİ KURMAY ALBAY
Ali MARALCAN- EMEKLİ KURMAY ALBAY
MUSTAFA KEMAL´İN 20 EYLÜL 1917 İSYAN RAPORU (MIHTIRASI)
Hasan GÜNEŞ- İLK ADIM
Hasan GÜNEŞ- İLK ADIM
BİR MİLYON ÖĞRETMEN BİR MİLYON FİKİR VE ÖĞRETMENLERİN KARARA KATILMASININ SONUÇLARI
Ahmet ERDOĞDU
Ahmet ERDOĞDU
YENİ ADANA GAZETESİNİN KUVAYI MİLLİYE RUHUYLA 100. YILI
KONUK YAZAR
KONUK YAZAR
Dost acı söyler sayın Kılıçdaroğlu
Ahmet DUMAN
Ahmet DUMAN
Bu, İlk Rahip Değil.
Mustafa Gazalcı -"Öğretmenin Not Defterinden"
Mustafa Gazalcı -"Öğretmenin Not Defterinden"
SAVCI DOĞAN ÖZ´Ü SAYGIYLA ANARKEN...
M. Ziya YERGÖK
M. Ziya YERGÖK
SAHADAN GÖZLEMLER: HAYIR YÖNÜNDE
Cezmi DOĞANER
Cezmi DOĞANER
MAHATAMA GANDİ´DEN DERS
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY
EKONOMİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ARTIYOR!
Prof. Dr. Özer OZANKAYA
Prof. Dr. Özer OZANKAYA
9 EYLÜL ZAFERİ GÜNÜNDE ULUS YÖNETİCİLERİ İÇİN STRATEJİ DERSİ!
Zekai BULUÇ
Zekai BULUÇ
HASTA VELİNİMETİMİZDİR !
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ,
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ,
ABD´yi Yerli Malı ile Protesto Etmek Yerine Beyin Göçünü Engellemek ve Bilimin Öngörüsü ile Geleceği Kurmak Gerekir
OKUR KÖŞESİ
OKUR KÖŞESİ
BAYRAM MI GELMİŞ?
Ata Ali Alp
Ata Ali Alp
AŞK ÜZERİNE DİPNOTLAR-3
1923 YENİDEN - Ercan AKARPINAR
1923 YENİDEN - Ercan AKARPINAR
İDLİP
Can UĞURATEŞ-Sırası Geldikçe
Can UĞURATEŞ-Sırası Geldikçe
EKONOMİK KRİZ Mİ ASİMETRİK SAVAŞ MI?
Orhan ÖZDEMİR -OBRUK
Orhan ÖZDEMİR -OBRUK
KENDİ KÜLTÜRÜNDEN KORKMAK
Celal Topkan
Celal Topkan
CUMHURİYET´İN GELDİĞİ NOKTA VE SORUMLUSU KİM?
ALİ TAŞ ADN.
ALİ TAŞ ADN.
“YAŞAMAYA GEÇ KALDIM”(*)
Av.Cemil DENLİ
Av.Cemil DENLİ
ATATÜRK 30 AĞUSTOS´U ANLATIYOR
Saniye Akay Demirel
Saniye Akay Demirel
´Beni kör kuyularda merdivensiz bıraktın Denizler ortasında bak yelkensiz bıraktın.´
İlhan ALPER
İlhan ALPER
HÜLYA ŞENKUL VE EDEBİYAT
Mahmut TEBERİK- AYRAÇ
Mahmut TEBERİK- AYRAÇ
Bereketli Hilal
Cihat OVALI-SPOR YORUM-PANORAMA
Cihat OVALI-SPOR YORUM-PANORAMA
PUANIN İYİSİ KÖTÜSÜ OLMAZ
Ahmet DOKUZOĞLU-NE DEMİŞTİK?
Ahmet DOKUZOĞLU-NE DEMİŞTİK?
DİŞLİ KEMAL
Adil OKAY
Adil OKAY
ADİL OKAY YAZDI: “ZAMANA ADANMIŞ YÜZLERİMİZ”*
Özcan İNCEOĞLU
Özcan İNCEOĞLU
ADANASPOR EVİNDE BOLU´YU AĞIRLIYOR
TURUNCU ADAM - Mahmut REYHANİOĞLU
TURUNCU ADAM - Mahmut REYHANİOĞLU
ADANASPOR BU KENTİN ASİL DURUŞUDUR
Süreyya KÖLE - YANSIMALAR
Süreyya KÖLE - YANSIMALAR
ÜZÜNTÜYE CEZA
Tufan ALPAT-EMEKLİ HAKİM
Tufan ALPAT-EMEKLİ HAKİM
RÜYAM VE YAŞADIĞIMIZ GERÇEKLER
Hüseyin ÖZBEK
Hüseyin ÖZBEK
PREVEZE Mİ İNEBAHTI MI
Ahmet YAHŞİ
Ahmet YAHŞİ
SEÇİM RENKLİ GEÇİYOR
Düşler Düşünceler-Tekgül Arı
Düşler Düşünceler-Tekgül Arı
Okur Hareketi
Birgül Ayman GÜLER
Birgül Ayman GÜLER
AKP´NİN ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ KOMİSYONDA ELE ALINIRKEN, “REJİM DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR” ELEŞTİRİLERİ SÜRÜYOR
TANSEL ÇÖLAŞAN
TANSEL ÇÖLAŞAN
Sevgili dostlar merhaba,
GÖKTEN GELEN-BASRİ GÖK
GÖKTEN GELEN-BASRİ GÖK
İNSAN HAYATI BU KADAR UCUZ MU?
AZ ve  ÖZ A.AKDAMAR
AZ ve ÖZ A.AKDAMAR
BİRİ ANLATSA!...
AHMET KAYTANCI-GÖKÇEBEL
AHMET KAYTANCI-GÖKÇEBEL
ZELİHA VE ÇOCUKLARI
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Bugün
20 °C
Salı
21 °C
Çarşamba
21 °C
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
ÜÇ NOKTA SATIRBAŞI

/resimler/2016-2/23/1416139429844.jpg

ADANA`DA NÖBETÇİ ECZANELER

/resimler/2015-5/28/1255038362873.jpg

ADANA İLİ ÖNEMLİ TELEFONLAR

/resimler/2016-3/22/1515302901917.jpg

HAFTANIN PANAROMASI

/resimler/2018-9/10/1040464688482.jpg