GİDİP DÖNEMEYENLERİN HİKÂYESİADI YEMEN´DİR – 6
Tarih: 5.10.2013 09:56:01 / 558okunma / 2yorum
Ahmet ERDOĞDU
Değerli okurlar, bu hafta sizlere bir kahramanın Yemen´de son bulan hayatından kesitler sunuyoruz.

Birçok Arap ülkesinde olmamasına karşın, Yemen´de mezar ge­leneği var. Sana dışına çıktığımız yerlerde de köylerin hemen dışın­da mezarlıklar görülür.

Yemen´de ölen Türkler için mezarlık yapılsa, kim bilir ne ka­dar toprak gerekirdi. Bölümü mezarla değil, destanla noktalayalım. Anadolu´da Yemen´in salt türküleri değil destanları da okunuyor. Daha doğru deyimle türküsüz destan, destansız türkü yok...

Şimdi sizlere 1984 yılındaki Halk Kültürü dergisinin dördüncü sayısında yayımlanan Doğan Kaya´nın kaleme aldığı, "Mihrali Bey Desta­nını yazalım…

MİHRALİ BEY DESTANI

 

Karapapak-Terekeme Türklerinden olan Mihrali, Tiflis Vilayeti´nin Borçalı Sancağına bağlı Darvas Köyünde doğup büyümüş­tür.

Daha küçük yaşlarda ata binmeye, silah kuşanmaya başlayan Mihrali, kısa boylu, etine dolgun, kara yağız ve sevimli biridir. Genç yaşlardaki gözü pekliği, cesareti, mertliği ve çevikliği dillerde söylenir olmuştur.

Mihrali, 17 yaşındayken babası Abdullah Ağa´yı kaybeder. Rus­lar, Mihrali ve kardeşlerinin uğraşmalarına karşın Abdullah Ağa´nın Müslüman mezarlığına gömülmesine izin vermezler.  Karapapakların inançlarına, âdetlerine ters düşen bir yöntemle kendi mezarlıklarına gömerler.

Civar köylerde bulunan Karapapaklar, Çerkezler, Çeçenler, Lezgiler Darvas Köyü´ne gelip başsağlığı dilerler.

Mihrali, o gece rüyasında babasını görür. Babası hiddetlidir. "Utanmıyor musun? Beni o mezarlığa nasıl gömdürdün? Eğer naaşımı kâfirlerin içinde korsan, hakkım sana haram olsun," der.

Mihrali yatağından fırlar. Kılıcını beline bağlar, hançerlerini ku­şağının arasına sokar, yanına kazma-kürek alır çıkar. Doğruca me­zara gider.

Babasını çıkarır, omuzlar, koşar adım mezarlıktan ayrılır. "Dur, eller yukarı" sözüyle hareketsiz kalır. Nöbetçiler naaşı yere bırakmasını söyler. Mihrali bırakır, ama bırakmasıyla beraber nöbetçilerin üze­rine sıçrar. Onları öldürür.

Babasını tekrar omuzlayıp, Müslüman mezarlığına getirir, def­neder. Sabah evine gelir. Olup biteni ağabeyi İsa´ya ve annesine an­latır. Kaçıp dağa çıkmaya karar verir. Keçeli Köyünde babasının dos­tu Ahmet Ağa´nın evinde konuk olur.

Mihrali´nin yaptığını ertesi gün herkes duyar. Tiflis Valisi´nin emri üzerine köy aranır. Keçeli Köyü´ne gittiği öğrenilir. Ahmet Ağa´nın evi kuşatılır. Mihrali evin içinde atına biner, şahlanıp yel gibi ahırdan çıkar.

Mihrali ata binmede çok ustadır. Yörede, at son hızla giderken üzerinde ayakta duracak, gerektiğinde amuda kalkıp bu haldeyken hedefe vuracak kadar usta olduğu anlatılır.

Mihrali İran´a geçer. Olay, Çar 2. Aleksandr´ın kulağına kadar gider. O sırada dağlarda Türk eşkıyalar vardır. Tümünün yakalan­masını emreder.

Mihrali´yi Keçeli Köyünden Hacı Veli Ruslara ihbar eder, İran´a gittiğini söyler. Çar, İran´a name yazıp Mihrali´nin yakalanıp teslim edilmesini ister.

Mihrali burada da İran atlılarının elinden, atlardan birinin üze­rine ikinci kattan atlayıp kaçarak kurtulur. Osmanlı topraklarına ge­çer. Çar, bu kez Osmanlı´ya name yazar. Mihrali peşine düşen Os­manlı atlılarından ikisini öldürür. Yeniden Rusya topraklarına dö­ner. Bu dönüşünde uzun süredir kafasına koyduğu Keçeli Köyü´nden Bahar´ı kaçırır. Yanında bir kadın olduğu için hareket etmesi daha zordur. Birinde onu takip eden eşkıyalar başından yaralar. Bahar´ın parmakları kopar. Mihrali, Bahar´ı güvendiği kişiye bırakıp Osmanlı topraklarına geçer. Bir ihbar üzerine yaralı yakalanır.

Gözlerini açtığında kolları zincire bağlanmış olarak Kars hapishanesindedir. Burada Âşık Ahmet adındaki bir Türk yanına yak­laşır. Mihrali, Ahmet´ten içeriye kazma-kürek benzeri delici mal­zemelerin sokulmasına yardımcı olmasını ister. O da eşinin karnında, sırtında bunları içeri sokar. Mahkûmlarla bir olur tünel kazar.

Türlü engellerden sonra, ayakları zincirli dışarı çıkmayı başarır. Topuklarından birini keser, zinciri çıkarır. Keçeyle yaralarını sarar, kaçmayı başarır.

Maraşlı Köyü´ne gelir, gelişigüzel bir evin kapısını çalar. İçerdekiler onu tanır, ama o içerdekileri tanımaz. Ev, daha önce öl­dürdüğü Musa Çavuş´undur. Musa Çavuş´un oğlu ve kardeşleri ona kötülük etmez, aksine, "Sen bizim için Musa Çavuş´sun. Birlikte­yiz," derler. Beraber olmaya karar verirler.

Bu sırada 93 Harbi (1877-78) patlak verir. Osmanlılar hem ku­zeybatıda hem doğuda Ruslarla savaşır. Mihrali 120 kişilik çetesiy­le Ruslara yapmadığını bırakmaz. Ruslar, kendisiyle başa çıkamayınca orduya hizmet karşılığında affeder.

Mihrali´nin gönlü ise Osmanlı´dan yanadır. Affedilirse, Os­manlı´nın safında yer alacağını bildirir. Öneri kabul edilir. Mihra­li Çıldır´a gelir. Kendisine binbaşılık rütbesi verilir. Mihrali cephede destanlar yaratır. Kendi kuvvetlerinden on kat güçlü kuvvetlerin içi­ne dalar, yener... Önüne çıkan düşmanı alt edip, 14 bakkaliye ara­basını alır, Kars kalesine döner. Aç asker buna sevinir. Kaleye dö­nerken de düşman kuşatmasını yarmak durumunda kalır. Haberi alan Anadolu Harp Ordusu Başkumandanı Ahmet Muh­tar Paşa, Mihrali´yi kutlar. Fakat o sırada Kars kalesini koruyan as­kerlere kuru gıda yetmez. Muhtar Paşa sonunda çekilme kararı alır. Bunu duyan Mihrali hemen Ahmet Muhtar Paşa´ya çıkar, kararından vazgeçmesini, Kars´ı bırakmamasını söyler.

Mihrali, güvendiği adamlarıyla düşman arazisine girer, haradan 50 at, ahırdan binin üzerinde koyun alır gelir. Sonuçta Kars kuşat­madan kurtulur. Mihrali, Ahmet Muhtar Paşa´nın verdiği her göre­vi yapar. Düşmanı alır, kaçıyormuş gibi yapıp pusuya düşürür, Gümrü-Tiflis yolu üzerindeki düşman haberleşmelerini keser...

Ahmet Muhtar Paşa, Mihrali´nin bu kahramanlıklarını Padi­şah II. Abdülhamit´e bildirir. Mihrali´ye iki mecidiye nişanı verilir. Abdülhamit, Mihrali´nin bu destansı kahramanlığından dolayı ona “Yularsız aslanım” demiştir.

Mihrali, Paşa´dan izin alır, Rus sınırları içine girer. Köyü Darvas´a gelir, ailesini, akrabalarını, öteki Karapapakları toplayıp Os­manlı´ya göç eder.

Kısa süre sonra Ahmet Muhtar Paşa İstanbul´a çağrılır. Mih­rak´ da Sivas´a gelir. Bugünkü Acıyurt mezrasında mesken tutar. Mihrali Sivas´ta 40. Hamidiye Süvari Alayı´nı

kurar. Ahmet Muhtar Paşa´dan sonra Erzurum Valiliği´ne getirilen Kurt İsmail Paşa, Bağdat´taki amansız bir eşkıya grubuna karşı Mihrali´den yardım ister, Mihrali olayı çözer. Ünü iyice yayılır...

Bu sırada Yemen isyanı baş gösterir. Dönemin Valisi Mihra­li´den de kurtulmak ister. Bu isyanı ancak Mihrali´nin bastıracağını söyler. Padişah kararı Mihrali´ye bırakır. O da, "hayır" demeyi kaç­mak diye algılar. Hazırlıklarını tamamlar, Adana´ya doğru yola çıkar. Mihrali Bey´e Yemen´e giderken uğradığı her şehirde, törenler düzenlenir ayrıca kendisine soğuk bir iklimden çok sıcak olan Yemen´e gitmemesi için insanlar ricada bulunurlar. Mihrali Bey bütün bu uyarılara rağmen “bana orada ihtiyaç var, Padişahıma bu şekilde hizmet edeceğim” diyerek kimseyi dinlemez ve Yemen´e gider.    

MİHRALİ BEY YEMEN´DE

Kafkaslarda, Anadolu´da onca acıya dayanan Mihrali, Yemen´in sıcağına dayanamaz. Buna rağmen İmam Yahya´nın üzerine yapılan seferde, en çetin şartlarda mücadele eder. Gençlere taş çıkartacak kadar çevik, bir panter gibi korkusuzca saldırır. Bir akşamüzeri sırtından yaralanır. Zaman içersinde yarası iyileşmekle beraber koleraya yakalanır.

Defalarca düşman kurşunuyla yaralanmasına rağmen o, düşmandan değil, koleradan ölür. Mihrali Bey´e Müşir Ahmet Fevzi Paşa, Ferik Yusuf Paşa, Muhyiddin Paşa ve diğer üst rütbeli subaylar Alay Müftüsünün kıldırdığı cenaze namazından sonra büyük bir üzüntü içerisinde toprağa verirler.

Mihrali Bey´in adamlarının çoğu telef olmuştur. Yüzlerce kişiden üç-beşi geri döner; Yüzbaşı Ah­met, Yetim İsmail, Mahmut Çavuş, Gökçe Çavuş...

Mihrali Bey için iki elin parmaklarını aşan ağıtlar var. Birinden dörtlükler aktaralım:

Nasıl methedelim Mihrali bey´i/ Eyvah Mihrali bey gitti gelmedi/ Düşman mı oldular kahraman sana/ Eyvah Mihrali Bey gitti gelmedi

Sürmeler çekilir kirpiğe kaşa/ Mihrali Bey o Yemen´e ulaşa/ Günler sıcak olur çıkamaz başa/ Eyvah Mihrali Bey gitti gelmedi

 

Kahraman Mihrali Bey bir yiğit kişi/ Ne yazı bellidir ne soğuk kışı/ topladı orduyu otuz bin kişi/ Eyvah Mihrali Bey gitti gelmedi

Yemen dedikleri gayet sıcaktır/ Konak Mihrali Bey yalan ocaktır/ Ahbabın yarenin dostların çoktur/ Eyvah Mihrali Bey gitti gelmedi

Ummazdım ki ol Yemen´de kalasın/ Sıcağından böyle bir hoş olasın/ Kars´ın kumandanı Acem balası/ Eyvah Mihrali Bey gitti gelmedi

Yemen´e de benim ağam Yemen´e /Erdi m´ola Mihrali Bey Yemen´e oy oy/ Kurdu m´ola çadırları çimene çimene/ Oğul köz düştüğü yeri yakar kime ne kime

Ben gidiyom Rüştü Beyim sana bir nişan/ Susuzluktan alayları perişan/ Hiç iflah olur mu Yemen´e düşen

Dünya biliyor ki hiç bir milletin evlatları, Yemen çöllerindeki şartlarda onlar gibi savaşmadı. Destanların en dokunaklısını arkalarında bırakmadı. Ne acıdır ki şimdi o ıssız vadilerde, engin çöllerde, ne mezar taşları ne de ziyaretçileri var…

 

 

Kaynak:

1)Mehmet Arif´in 93 Harbini anlatan “Başımıza Gelenler”

2) Mehmet Niyazi´nin Mihrali Bey Destanını anlatan “ Yemen Ah Yemen”

3)Mustafa Balbay “Yemen Türkler Mezarlığı”

 

                                                       Devam Edecek

Anahtar Kelimeler: GİDİP, DÖNEMEYENLERİN, YESİADI, YEMEN
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
ATATÜRK´ÜN İZİNDE (4) (09 Kasım 2016 - Çarşamba)
ATATÜRK´ÜN İZİNDE (3) (02 Kasım 2016 - Çarşamba)
ATATÜRK´ÜN İZİNDE (2) (25 Ekim 2016 - Salı)
ATATÜRK´ÜN İZİNDE (1) (19 Ekim 2016 - Çarşamba)
KURTULUŞ SAVAŞI GÜNLERİ (8) (24 Mayıs 2016 - Salı)
KURTULUŞ SAVAŞI GÜNLERİ (7) (16 Mayıs 2016 - Pazartesi)
KURTULUŞ SAVAŞI GÜNLERİ (6) (07 Mayıs 2016 - Cumartesi)
KURTULUŞ SAVAŞI GÜNLERİ (5) (02 Mayıs 2016 - Pazartesi)
“MİSAK-I MİLLİ ASGARİ PROGRAMDIR” (04 Nisan 2016 - Pazartesi)
KIBRIS NEREYE GİDİYOR? (22 Şubat 2016 - Pazartesi)
CHP NEREYE GİDİYOR? (3) (08 Şubat 2016 - Pazartesi)
CHP NEREYE GİDİYOR? (2) (05 Şubat 2016 - Cuma)
CHP NEREYE GİDİYOR? (1) (05 Şubat 2016 - Cuma)
DR. SEDA BAYINDIR ULUSKAN´LA SÖYLEŞİ (25 Ocak 2016 - Pazartesi)
TÜRKİYE VE DÜNYADA ENERJİ SORUNU (01 Ocak 2016 - Cuma)
KURTULUŞ SAVAŞININ KAHRAMAN GAZETESİ (25 Aralık 2015 - Cuma)
ERİŞ ÜLGER İSTANBUL SÖYLEŞİSİ (28 Kasım 2015 - Cumartesi)
TARİHTE BU HAFTA 29 EKİM ÖZEL YAZISI (29 Ekim 2015 - Perşembe)
HEPİMİZ OSMANLICA ÖĞRENİYORUZ! (05 Ekim 2015 - Pazartesi)
ÇANAKKALE CEPHESİ (05 Ekim 2015 - Pazartesi)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2015 - Pazartesi)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2015 - Pazartesi)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2015 - Pazartesi)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2014 - Pazar)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2014 - Pazar)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2014 - Pazar)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2014 - Pazar)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2014 - Pazar)
I. DÜNYA SAVAfiININ100. YILI (05 Ekim 2014 - Pazar)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2014 - Pazar)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2014 - Pazar)
NEDEN 29 EKİM? (05 Ekim 2013 - Cumartesi)
TARİHTE BU HAFTA (05 Ekim 2013 - Cumartesi)
ERİŞ ÜLGER İSTANBUL SÖYLEŞİSİ (01 Ocak 0001 - Pazartesi)
Sayfa:
EKONOMİYE BAKIŞ
BAŞYAZI VE GÜNÜN YORUMU Çetin Remzi YÜREGİR
ÜÇ NOKTA SATIRBAŞI
Nurettin ÇELMEOĞLU - BİRAZ GÜL BİRAZ DİKEN
Nurettin ÇELMEOĞLU - BİRAZ GÜL BİRAZ DİKEN
KENTİMİZ DÖNÜŞÜMDE YOLLAR ‘ÇÖKÜŞÜM´DE
Vahit ŞAHİN
Vahit ŞAHİN
PENGUENLEŞMEK
Cumali KARATAŞ
Cumali KARATAŞ
60. SANAT YILINDA CAHİT SEYHANLI
Yılmaz AYDOĞAN / BÖYLE GİTMEZ!
Yılmaz AYDOĞAN / BÖYLE GİTMEZ!
ÖZEL HASTANESİ OLMAYAN ORDU
Zeynep Kural-İNCE DOKUNUŞLAR
Zeynep Kural-İNCE DOKUNUŞLAR
BAYRAM TADINDA OLSUN GÖNÜLLERİNİZ
Ali MARALCAN- EMEKLİ KURMAY ALBAY
Ali MARALCAN- EMEKLİ KURMAY ALBAY
ULUSAL KURTULUŞ SAVAŞININ ÖZGÜRLÜK VE EGEMENLİK GÜNEŞİ 19 MAYIS 1919 SABAHI KAHRAMANLAR DİYARI SAMSUNDA DOĞDU
Hasan GÜNEŞ- İLK ADIM
Hasan GÜNEŞ- İLK ADIM
ÜNİVERSİTELERDE ÖRGÜTSEL ADALET
Ahmet ERDOĞDU
Ahmet ERDOĞDU
21.12.2015 DEN 23.11.2016 YAZI VE RÖPORTAJLAR-5
TURUNCU ADAM - Mahmut REYHANİOĞLU
TURUNCU ADAM - Mahmut REYHANİOĞLU
İNANMAK BU OLSA GEREK.
KONUK YAZAR
KONUK YAZAR
DÜŞÜNCENİN BİLİM, SANAT VE GERÇEĞE UYGUNLUĞU-Fikri Akdeniz (*)
Ahmet  DUMAN
Ahmet DUMAN
Yürüyelim Arkadaşlar…
Süreyya KÖLE - YANSIMALAR
Süreyya KÖLE - YANSIMALAR
ÜZÜNTÜYE CEZA
Mustafa Gazalcı -"Öğretmenin Not Defterinden"
Mustafa Gazalcı -"Öğretmenin Not Defterinden"
AYRICALIKLI OLAN KİM?
M. Ziya YERGÖK
M. Ziya YERGÖK
SAHADAN GÖZLEMLER: HAYIR YÖNÜNDE
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY
TÜRKİYE´NİN ETRAFINDAKİ KANLI ÇEMBER DARALIYOR
Zekai BULUÇ
Zekai BULUÇ
MİLLİ BURJUVAZİYE SEVABINA ÖNERİLER - 3 –
İlhan ALPER
İlhan ALPER
SELAHADDİN YANIKSES DERKEN…
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ,
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ,
Böylesi Ancak Bizde Olur Dedirtecek Bir Memleket Durumu
OKUR KÖŞESİ
OKUR KÖŞESİ
BAYRAM MI GELMİŞ?
TANSEL ÇÖLAŞAN
TANSEL ÇÖLAŞAN
Sevgili dostlar merhaba,
AHMET KAYTANCI-GÖKÇEBEL
AHMET KAYTANCI-GÖKÇEBEL
ZELİHA VE ÇOCUKLARI
Av.Cemil DENLİ
Av.Cemil DENLİ
“ARTIK MECLİS VAR !”
Can UĞURATEŞ-Sırası Geldikçe
Can UĞURATEŞ-Sırası Geldikçe
TSK GÜVENİ HAK EDİYOR
Düşler Düşünceler-Tekgül Arı
Düşler Düşünceler-Tekgül Arı
Okur Hareketi
Hüseyin ÖZBEK
Hüseyin ÖZBEK
İNTİHAR BELGESİNİ YIRTAN MECLİSTEN ARDINDA İNTİHAR MEKTUBU BIRAKAN MECLİSE
Celal Topkan
Celal Topkan
EY ERDOĞAN, EY BOZDAĞ YETER ARTIK, HALKIN AKLIYLA ALAY ETMEKTEN VAZGEÇİN
Saniye Akay Demirel
Saniye Akay Demirel
´Beni kör kuyularda merdivensiz bıraktın Denizler ortasında bak yelkensiz bıraktın.´
Mahmut TEBERİK- AYRAÇ
Mahmut TEBERİK- AYRAÇ
Ben, Sen, O. Biz, Siz, Onlar
Cihat OVALI-SPOR YORUM
Cihat OVALI-SPOR YORUM
MAVİ ŞİMŞEKLER 34 PUANA DEMİR ATTI
Ahmet DOKUZOĞLU-NE DEMİŞTİK?
Ahmet DOKUZOĞLU-NE DEMİŞTİK?
TÜRKÇE KONUŞMAK
Cezmi DOĞANER
Cezmi DOĞANER
DEĞİŞEN CHP NASIL OLMALI?(1)
Tufan ALPAT-EMEKLİ HAKİM
Tufan ALPAT-EMEKLİ HAKİM
ADANA´DA FUTBOL
Ahmet YAHŞİ
Ahmet YAHŞİ
İHTİYARLAR PERİŞAN EDİLMESİN
Birgül Ayman GÜLER
Birgül Ayman GÜLER
AKP´NİN ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ KOMİSYONDA ELE ALINIRKEN, “REJİM DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR” ELEŞTİRİLERİ SÜRÜYOR
GÖKTEN GELEN-BASRİ GÖK
GÖKTEN GELEN-BASRİ GÖK
Ramazan geldi hoş geldi
AZ ve  ÖZ A.AKDAMAR
AZ ve ÖZ A.AKDAMAR
BİRİ ANLATSA!...
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Bugün
21 °C
Pazartesi
22 °C
Salı
21 °C
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
ÜÇ NOKTA SATIRBAŞI

/resimler/2016-2/23/1416139429844.jpg

ADANA`DA NÖBETÇİ ECZANELER

/resimler/2015-5/28/1255038362873.jpg

ADANA İLİ ÖNEMLİ TELEFONLAR

/resimler/2016-3/22/1515302901917.jpg

HAFTANIN PANAROMASI

/resimler/2017-5/23/1458036914194.jpg