GİDİP DÖNEMEYENLERİN HİKÂYESİADI YEMEN´DİR – 2
Tarih: 5.10.2013 10:12:37 / 409okunma / 0yorum
Ahmet ERDOĞDU

Değerli okurlar, Yemen´in tarihi ve coğrafi özelliklerine girmeden sizlere biraz Piri Reis´ten bahsedelim. Bilindiği gibi UNESCO, 2013 yılını Dünyada Piri Reis yılı ilan etmiştir. Biz de konumuzla yakından ilgili olduğu için kısaca sizlere Piri Reis´i tanıtalım ve 29 Aralık 1960 yılında Nazım Hikmet tarafından Moskova´da yazılan Piri Reis´in Haritası adlı şiirini sunalım.

Piri Reis, 1470 yılında doğdu, asıl ismi Muhiddin´dir. Amcası Kemal Reis´in yanında küçüklükten itibaren iyi bir denizci olarak yetişti. 1511 yılında Kemal Reis şehit olunca, Gelibolu´da dünya haritasını çizmekle uğraştı ve 2 yılda tamamladı. 1517 yılında haritasını Yavuz Sultan Selim´e sundu. Kanuni Sultan Süleyman döneminde bir taraftan Filo komutanlığı yapıp diğer taraftan “ Kitab-ı Bahriye” adlı eserini yazıp Pargalı İbrahim Paşa aracılığı ile 1526 yılında Kanuni´ye sundu. Piri Reis, Pargalı tarafından yakın çevresine alındı. 1547 yılında Hint kaptanlığı görevine atandı. Bu devirde Yemen ve çevresinde Portekizlilerin hakimiyeti vardı. Piri Reis, Aden´in tekrar ele geçirilmesini sağlamış, Kızıldeniz´i güvenlik altına almış ve Portekiz´e büyük bir darbe vurularak Yemen kıyıları Portekizlilere kapatılmıştı. Aden zaferinin arkasından yapılan Hürmüz seferinde, gerek Basra Valisiyle gerekse Mısır Beylerbeyiyle ters düşmesi sebebiyle 1554 yılında idam edildi.

Şimdi sizlere Nazım Hikmet tarafından Moskova´da yazılan Piri Reis şiiri…

 PİRİ REİSİN HARİTASI

Piri Reis düşlerimizi çizmiş haritasına

boyamış serin deniz sabahlarının renkleriyle.

Piri Reis düşlerimizi çizmiş haritasına

göz görmemiş, el değmemiş yıldız hevenkleriyle.

Piri Reis düşlerimizi çizmiş haritasına

varılan kıyılardan ayak basmamış kumsallara doğru

hayırsız adalarla yeşil papağanların arasından

billur köşklere giden yolu.

 

Reis´in haritasında kıtalardan büyük boynuzlu balıklar

ve timsah başlı maymunlar yanardağlardan iri

Reis´in haritasında yelkenliler yürek kadar

ama balıklarla maymunlar yutamıyor yelkenlileri.

 

Yolculuklar başlamaz yürek çağırmasa

akıl yorulabilir, yılabilir, ama yüreğin sırtı gelmez yere.

Yelkenlilerle gidiliyor kosmosa

Piri Reis´in haritasında yüzen yürek kadar yelkenlilerle

                                                        29 Aralık 1960 Moskova

 

 

 

Devlet Arşivleri Genel Müdürü Yusuf Sarınay, “Osmanlı Arşiv Belgelerinde Yemen” adlı kitapta Yemen konusunu yazdığı önsöz de şöyle anlatır,

 

“Osmanlıların Yemen ile ilk ilgilendikleri tarih, 1530´lu yıllara tesadüf eder. Bu tarihlerden iti­baren Osmanlı Devleti, İstanbul´dan Yemen´e üst düzeyde görevliler göndererek hem kendisi hem de bölge için güvenli bir yönetim kurma gayret ve çabası içerisine girmiştir. İkili ilişkilerin çok sıcak geliştiği bu dönemde, Yemen idarecilerinin Osmanlı Devleti´ne bağlılıklarını sundukları bi­linmektedir. Sonraki tarihlerde bu politikada bazı değişiklikler olmuşsa da, genel hatlarıyla Yemen´in Osmanlı yönetimi altında bulunması, kaçınılmaz bir durum almıştır. Çünkü başta Portekiz­liler olmak üzere diğer Batılı devletlerin emelleri ortaya çıkmış ve Yemen´i de içine alan İslâm coğrafyasının güvenliği tehdit edilir olmuştur. Bu çerçevede, Osmanlıların Yemen üzerindeki ha­kimiyetlerinin temel sebeplerinden birinin Müslümanların kıblesinin bulunduğu Mekke şehrine ol­dukça yakın olan bölgeyi ve çevresini yabancıların suikast ve saldırılarına karşı korumak oldu­ğunu rahatlıkla söylemek mümkündür.

XIX. yüzyılın ikinci yarısından sonra Seyyid Ahmed Muhtar Paşa´nın öncülüğünde Yemen´e gönderilen Osmanlı kuvvetleri bölgenin büyük bir kısmını kontrolleri altına alırlarken, diğer taraf­tan da Yemen´de geniş bir vilâyet teşkilatı oluşturularak kaza ve nahiye merkezleri kurulmuş, hü­kümet konakları inşa edilmiş, posta teşkilatı kurularak telgraf hatları çekilmiş, geniş yollar, iskele ve limanlar yapılmış, eğitim ve sağlık alanındaki hizmetlere öncelik verilmiştir.

Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı gibi çok zor şartlarda bulunduğu bir dönemde dahi Yemen´in hukukunu korumak üzere bölgeye asker göndermiştir. Gerek bu dönemde ve gerekse Mondros Mütarekesi sonrasında Yemenlilerin Osmanlılara olan bağlılıkları devam etmiş, hatta Yemen´de kalan Türk subay ve askerleri Yemen Millî Ordusu´nu teşkil etmişler, Yemen şehirlerin­de bir süre daha Osmanlı sancağının dalgalanmasını sağlamışlar, bu bölgelerin İngiliz emelle­rine bırakılmasının önüne set çekmişlerdir. Türk askerlerinin Yemen´den çıkarılması yönündeki ıs­rarlar ve İngilizlerin Arap Yarımadası´nda Arap birliğinin kurulması yolundaki aldatıcı teklifleri, Yemenliler tarafından reddedilmiştir…”

 

Yemen Milli Arşiv Merkezi Başkanı Ali Ahmed Aburical ise Yemen ve Türkiye... Ortak Tarihten Esintiler başlıklı yazısında,

Bu kitap, Yemen Cumhuriyeti Milli Arşiv Merkezi ile kardeş Türkiye Cumhuriyeti Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü arasında arşivcilik alanında var olan sıcak ilişkilere dayalı yapıcı iş­birliğinin önemli bir sonucudur. Bu ilişkiler 1993 yılında başlatılmış ve başarılı olması için de iki taraf, kararlı bir tutum sergilemiştir. Bu işbirliği, Türk Devlet Arşivlerinin şimdiki Genel Müdürü Doç. Dr. Yusuf Sarınay döneminde daha da gelişerek artmıştır.

İki kardeş ülkenin tarihî ilişkilerinin öğrenilmesinde önemli bir nokta olması itibarıyla Ye­men Milli Arşiv Merkezi ile Türkiye Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü arasında, arşivcilik husu­sunda sürdürülen ilişkiler; yöneticilerin ortak isteği olmasaydı, bu seviyeye ulaşmaz ve bu verim­li çalışmadan da söz edilemezdi. Bu ortak arzuyu, geçen dönemlerde Türk Arşiv yetkilileriyle yaptığım görüşmelerde gördüm. Bu görüşmeler, Sana´da düzenlenen I. Osmanlı Belgeleri Ser­gisi ve Ankara´da düzenlenen II. Sergi ve ortak sempozyum başta olmak üzere birçok ortak ça­lışmalar yapmaya vesile olmuştur.

Yemen Milli Arşiv Merkezi ile Türk Devlet Arşivleri arasındaki ilişkilerin mükemmel bir şe­kilde gelişmesi, Yemen ve Türk halkları arasında 1543 yılında başlayan tarihi ilişkilerin derinli­ğini ifade etmektedir. Bu tarihte Hint Okyanusu, Kızıldeniz, Aden Körfezi ve Arap Denizi´nde bulunan yabancı güçler, Mekke ve Medine gibi kutsal yerleri tehdit etmekteydiler. Kutsal bölge­lere yönelen bu tehdit ve saldırıları önlemek amacıyla Osmanlı Ordusunun öncü birlikleri de böl­geye gelmiştir. Belgeler göstermektedir ki, 1849 yılında Osmanlıların bölgeye tekrar gelişi, ül­keyi içinde bulunduğu kötü durumdan kurtarılması arzusuyla bizzat Yemenli din adamları, Şeyh­ler ve ileri gelenlerin çağrısı üzerine gerçekleşmiştir.

1918 yılında sona eren Osmanlı hakimiyeti dönemi boyunca Yemenliler; idari, malî, adlî ve diğer alanlardaki modern sistemlerle tanıştılar. Ayrıca Yemen´e, Osmanlı Devleti tarafın­dan gerçekleştirilen ve finanse edilen telgraf hatları, sağlık hizmetleri, asfalt yollar, okullar, ar­tezyen kuyuları gibi belgelerin ispat ettiği sanayi alanlarında hazırlanan birçok proje ve hizmet­ler yapılmıştır.

Osmanlı Arşivi´nde muhafaza edilmekte olan belgeler, Yemen´i kalkındırmak ve az ön­ce işaret edilen modern hizmetleri getirmek için Osmanlı Devleti´nin harcadığı gerçek çabaları açık bir şekilde yansıtmaktadır. Bu kitap söz konusu alanla ilgili birçok belgeyi içermekte ve 2. Osmanlı dönemi başlarında Yemen´e siyasi, ekonomik, sosyal ve diğer konularda yaptığı pro­jeler ve gelişmelere ilişkin birçok örneği sunmaktadır…

 

Değerli okurlar, Yemen konusuna bugünden itibaren ana hatlarıyla giriş yapmış olduk. Bundan sonraki haftalarda Yemen tarihi, coğrafyası ve orada yaşananları detaylı olarak inceleyeceğiz.

 

                                                                                               Devam Edecek

 

KAYNAKLAR:

1)- Osmanlı Arşiv Belgelerinde Yemen

2)- Dz. Alb. Erdoğan Şimşek, Piri Reis

3)- 20 Aralık 2013 Aydınlık Gazetesi Kitap Eki

 

Anahtar Kelimeler: GİDİP, DÖNEMEYENLERİN, YESİADI, YEMEN
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
ATATÜRK´ÜN İZİNDE (4) (09 Kasım 2016 - Çarşamba)
ATATÜRK´ÜN İZİNDE (3) (02 Kasım 2016 - Çarşamba)
ATATÜRK´ÜN İZİNDE (2) (25 Ekim 2016 - Salı)
ATATÜRK´ÜN İZİNDE (1) (19 Ekim 2016 - Çarşamba)
KURTULUŞ SAVAŞI GÜNLERİ (8) (24 Mayıs 2016 - Salı)
KURTULUŞ SAVAŞI GÜNLERİ (7) (16 Mayıs 2016 - Pazartesi)
KURTULUŞ SAVAŞI GÜNLERİ (6) (07 Mayıs 2016 - Cumartesi)
KURTULUŞ SAVAŞI GÜNLERİ (5) (02 Mayıs 2016 - Pazartesi)
“MİSAK-I MİLLİ ASGARİ PROGRAMDIR” (04 Nisan 2016 - Pazartesi)
KIBRIS NEREYE GİDİYOR? (22 Şubat 2016 - Pazartesi)
CHP NEREYE GİDİYOR? (3) (08 Şubat 2016 - Pazartesi)
CHP NEREYE GİDİYOR? (2) (05 Şubat 2016 - Cuma)
CHP NEREYE GİDİYOR? (1) (05 Şubat 2016 - Cuma)
DR. SEDA BAYINDIR ULUSKAN´LA SÖYLEŞİ (25 Ocak 2016 - Pazartesi)
TÜRKİYE VE DÜNYADA ENERJİ SORUNU (01 Ocak 2016 - Cuma)
KURTULUŞ SAVAŞININ KAHRAMAN GAZETESİ (25 Aralık 2015 - Cuma)
ERİŞ ÜLGER İSTANBUL SÖYLEŞİSİ (28 Kasım 2015 - Cumartesi)
TARİHTE BU HAFTA 29 EKİM ÖZEL YAZISI (29 Ekim 2015 - Perşembe)
HEPİMİZ OSMANLICA ÖĞRENİYORUZ! (05 Ekim 2015 - Pazartesi)
ÇANAKKALE CEPHESİ (05 Ekim 2015 - Pazartesi)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2015 - Pazartesi)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2015 - Pazartesi)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2015 - Pazartesi)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2014 - Pazar)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2014 - Pazar)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2014 - Pazar)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2014 - Pazar)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2014 - Pazar)
I. DÜNYA SAVAfiININ100. YILI (05 Ekim 2014 - Pazar)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2014 - Pazar)
I. DÜNYA SAVAfiININ 100. YILI (05 Ekim 2014 - Pazar)
NEDEN 29 EKİM? (05 Ekim 2013 - Cumartesi)
TARİHTE BU HAFTA (05 Ekim 2013 - Cumartesi)
ERİŞ ÜLGER İSTANBUL SÖYLEŞİSİ (01 Ocak 0001 - Pazartesi)
Sayfa:
EKONOMİYE BAKIŞ
BAŞYAZI VE GÜNÜN YORUMU Çetin Remzi YÜREGİR
ÜÇ NOKTA SATIRBAŞI
Nurettin ÇELMEOĞLU - BİRAZ GÜL BİRAZ DİKEN
Nurettin ÇELMEOĞLU - BİRAZ GÜL BİRAZ DİKEN
TELEFON ISTIRABI
Birgül Ayman GÜLER
Birgül Ayman GÜLER
AKP´NİN ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ KOMİSYONDA ELE ALINIRKEN, “REJİM DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR” ELEŞTİRİLERİ SÜRÜYOR
Cumali KARATAŞ
Cumali KARATAŞ
MÜZİSYEN BİR AİLENİN TEMSİLCİSİ ALİ CANBOLAT
Zeynep Kural-İNCE DOKUNUŞLAR
Zeynep Kural-İNCE DOKUNUŞLAR
İNSANI YÜCELTEN İZLER BIRAKTILAR
Ali MARALCAN- EMEKLİ KURMAY ALBAY
Ali MARALCAN- EMEKLİ KURMAY ALBAY
18 MART ŞEHİTLERİ ANMA GÜNÜ
Ahmet ERDOĞDU
Ahmet ERDOĞDU
21.12.2015 DEN 23.11.2016 YAZI VE RÖPORTAJLAR-5
TURUNCU ADAM - Mahmut REYHANİOĞLU
TURUNCU ADAM - Mahmut REYHANİOĞLU
İNANMAK BU OLSA GEREK.
KONUK YAZAR
KONUK YAZAR
Celal TOPKAN- CUMHURİYETİN 93. KURULUŞ YILDÖNÜMÜNDE ATATÜRK´Ü ANLAMAK VE KAVRAMAK
Tufan ALPAT-EMEKLİ HAKİM
Tufan ALPAT-EMEKLİ HAKİM
ŞIMARIK VE ŞAŞKIN AVRUPA
Ahmet  DUMAN
Ahmet DUMAN
Medyanın Halleri
Süreyya KÖLE - YANSIMALAR
Süreyya KÖLE - YANSIMALAR
ÜZÜNTÜYE CEZA
Mustafa Gazalcı -"Öğretmenin Not Defterinden"
Mustafa Gazalcı -"Öğretmenin Not Defterinden"
YOL AYRIMINDA, DÜŞÜNME ZAMANI…
M. Ziya YERGÖK
M. Ziya YERGÖK
AKP´NİN KORKUSU
Cihat OVALI-SPOR YORUM
Cihat OVALI-SPOR YORUM
OLMADI MI OLMUYOR
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY
BÜYÜK TEHLİKE: SÜNNİ-Şİİ SAVAŞI
İlhan ALPER
İlhan ALPER
ARABESK
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ,
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ,
İnsanlığın Derinleşen Sosyal Sorunlarını Çözecek Olan İnsan Beyni mi? Yapay Zeka mı?
OKUR KÖŞESİ
OKUR KÖŞESİ
BAYRAM MI GELMİŞ?
Cezmi DOĞANER
Cezmi DOĞANER
DEMOKRASİ VE YURTSEVERLİK
TANSEL ÇÖLAŞAN
TANSEL ÇÖLAŞAN
Sevgili dostlar merhaba,
AHMET KAYTANCI-GÖKÇEBEL
AHMET KAYTANCI-GÖKÇEBEL
ZELİHA VE ÇOCUKLARI
Av.Cemil DENLİ
Av.Cemil DENLİ
“ARTIK MECLİS VAR !”
Düşler Düşünceler-Tekgül Arı
Düşler Düşünceler-Tekgül Arı
Okur Hareketi
Celal Topkan
Celal Topkan
GELECEK SENİN DÜŞÜN VE ÖYLE KARAR VER
Hasan GÜNEŞ- İLK ADIM
Hasan GÜNEŞ- İLK ADIM
BAĞDAŞTIRMACILIK VE EĞİTİM
Hüseyin ÖZBEK
Hüseyin ÖZBEK
İNTİHAR BELGESİNİ YIRTAN MECLİSTEN ARDINDA İNTİHAR MEKTUBU BIRAKAN MECLİSE
Saniye Akay Demirel
Saniye Akay Demirel
´Beni kör kuyularda merdivensiz bıraktın Denizler ortasında bak yelkensiz bıraktın.´
Zekai BULUÇ
Zekai BULUÇ
GALİLEO GALİLE
Can UĞURATEŞ-Sırası Geldikçe
Can UĞURATEŞ-Sırası Geldikçe
CUMHURİYETİN DÖNÜM NOKTALARI (20)
Mahmut TEBERİK- AYRAÇ
Mahmut TEBERİK- AYRAÇ
Takdir Senin Türkiye!
Ahmet DOKUZOĞLU-NE DEMİŞTİK?
Ahmet DOKUZOĞLU-NE DEMİŞTİK?
ZÜBEYDE HANIM
Yılmaz AYDOĞAN / BÖYLE GİTMEZ!
Yılmaz AYDOĞAN / BÖYLE GİTMEZ!
KÖMÜR TAŞIMA VE DAĞITIM İHALESİ
Vahit ŞAHİN
Vahit ŞAHİN
BİR EVET HİKAYESİ
Ahmet YAHŞİ
Ahmet YAHŞİ
İHTİYARLAR PERİŞAN EDİLMESİN
AZ ve  ÖZ A.AKDAMAR
AZ ve ÖZ A.AKDAMAR
BİRİ ANLATSA!...
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Bugün
13 °C
Salı
12 °C
Çarşamba
11 °C
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
ÜÇ NOKTA SATIRBAŞI

/resimler/2016-2/23/1416139429844.jpg

ADANA`DA NÖBETÇİ ECZANELER

/resimler/2015-5/28/1255038362873.jpg

ADANA İLİ ÖNEMLİ TELEFONLAR

/resimler/2016-3/22/1515302901917.jpg

HAFTANIN PANAROMASI

/resimler/2017-3/20/1347519475780.jpg