BORSA İSTANBUL´DA NELER OLUYOR ?
Tarih: 28.5.2017 12:56:56 / 1118okunma / 0yorum
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY

Ekonomideki gidişatı anlamak isteyenlerin ya da gidişat hakkında fikir sahibi olmak isteyenlerin ilk baktıkları yerlerden birisi kısa adıyla BİST açık yazılımı ile İstanbul borsasıdır. Borsa endeksinin düşmesi ya da yükselmesi, borsadaki kimi şirket hisselerinin değerlerinin artması ya da düşmesi ekonominin durumu hakkında fikir sahibi olmak isteyenlere ipucu olur.

Borsa, TDK sözlüğünde “Bazı tüccarların ve özellikle sarraflarla değerli kâğıt ve tahvil alışverişiyle uğraşanların alım, satım ve değişim amacıyla devlet denetimi altında iş yaptıkları yer” olarak tanımlanmaktadır. Anlaşılacağı üzere alımı satımı yapılan birçok şeyin borsasından söz edilebilir. BİST; İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, İstanbul Altın Borsası ve Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasası´nın bir araya gelmesiyle oluşturulmuş bir borsadır. Bununla birlikte BİST daha çok Türkiye´de iktisadi faaliyet gösteren büyük şirketlerin hisse senetlerinin alınıp satıldığı menkul kıymetler borsası yönüyle dikkate alınır. Bu anlamda BİST ülkemizin en önemli ticari kuruluşlarının yani şirketlerinin hisse senetlerinin alınıp satıldığı bir büyük piyasadır.

Kuramsal (teorik) olarak, borsada satışa sunulan hisse senetleri ait oldukları şirketlerin ekonomik performanslarını temsil ederler. Şirketler iyi bir performans içinde iseler ve geleceğe dönük iyi karlar bekleniyorsa hisse senetleri değer kazanır. Yok tersi söz konusu ise hisseler değer yitirirler. Ülke ekonomisini oluşturan en büyük şirketlerin hisse senetlerinin alınıp satıldığı borsa işte bu yüzden bir anlamda ülke ekonomisinin de performansını, içinde bulunduğu durumu temsil eder.

Bir borsanın göstergesi borsa endeksidir. Endeksteki artış ve azalışlar borsanın ve dolayısıyla ülke ekonomisinin gidişatı hakkında fikir verir. Borsa endeksi ise borsayı oluşturan hisse senetlerinin piyasa değerlerine göre ağırlıklandırılmaları ile oluşturulan ve oransal değişimleri ölçen bir göstergedir. Borsalarda hisse senetlerinin türüne göre farklı endeksler oluşturulur. Borsa İstanbul´da da BİST 100, BİST 50, BİST 30 gibi farklı endeksler vardır. Bunlardan BİST 100 temel endeks olarak kabul edilir. BİST 100 Borsa İstanbul´da işlem gören ve piyasa değeri ve işlem hacmi açısından en yüksek 100 hisse senedinin performansını ölçen endekstir. Son günlerde sürekli yükselen endeks budur. BİST 100 rekor üstüne rekor kırmaktadır.

Fazla değil daha yaklaşık beş ay önce BİST 100 endeksi 1 Aralık 2016 tarihinde 72.519 düzeyinde idi. Bu endeks birkaç gün önce 24 Mayıs 2017 tarihinde 100.000 düzeyine çok yaklaştı ve 98.603´e çıktı. Beş aydan kısa bir sürede endeks artışı yüzde 36 oldu. Bu kadar kısa bir sürede bu oldukça büyük bir artıştır.

Dolayısıyla BİST 100´deki bu artışlara bakarak Türkiye´de ekonomimizde işlerin iyiye gitmeye, ekonomideki durgunluğun bitmeye ve şirketlerimizde üretimin, istihdamın ve karların artmaya başladığını düşünebiliriz.

Peki, daha önceki yazılarımızda da yazdığımız gibi ekonomimizde gelişmeler bu yönde midir?

Türkiye ekonomisi, özellikle 2012 yılından başlayarak büyüyememe sorunu ile karşı karşıyadır. Son beş yıldır ekonominin ortalama büyüme hızı yüzde 3.24´tür. Bu hızlardaki büyümeye ekonomide durgunluk denir. Yaşanan durgunluk işsizlik rakamlarına da yansımaktadır. 15 Mayıs 2017 tarihinde açıklanan Şubat ayı rakamlarına göre Türkiye´de işsizlik oranı yüzde 12.6´ya çıkmıştır. Bu rakam 2016 yılının aynı ayına göre işsizliğin yüzde 1.7 oranında arttığını göstermektedir. Özellikle eğitimli genç işsizlerin oranı yüzde 4.7 gibi büyük bir oranda artmıştır. Öte yandan uluslar arası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings ise Mart ayında yayınladığı ”Küresel Ekonomik Görünüm” raporunda Türkiye´nin 2017 yılında büyüme hızını daha da düşürerek yüzde 2.4 olarak tahmin etmiştir.

Ekonomimizdeki bu olumsuz gelişmeler ile ilgili veriler arttırılabilir. Bu verilere baktığımızda BİST´de son günlerde yaşanan rekor artışların ekonomimizin içinde bulunduğu olumlu gelişmeyi yansıttığını söylemek olanaklı mıdır? Elbette değildir. O halde, BİST 100 ve diğer endekslerde yaşanan rekor artışların nedeni neyin nesidir?

Çok önemli bir neden Türkiye ekonomisinin gittikçe büyük oranda yabancı sermayeye bağımlı hale gelmesidir. Örneğin; kısa bir süre önce Garanti Bankası´nda Doğuş grubu payları İspanyollara satılmış ve bankacılık sistemimizde yabancı sermaye payı yüzde 44.5 oranına çıkmıştır. Bankacılık sistemimizin neredeyse yarısı yabancıların kontrolündedir. Büyük fonların yönetildiği sigortacılık sektöründe durum daha da vahimdir. Türk Sigorta Birliği Başkanı Ramazan Ülger, 2015 yılı Eylül ayında yaptığı bir basın toplantısında, sektörde yabancı sermaye payının yüzde 70´lerde olduğunu açıklamıştı. Borsa İstanbul´da işlem yapan yabancı sermaye payı ise son aylarda artmasını sürdürmektedir. BİST verilerine göre borsada yabancı sermaye payı yüzde 65´ler dolayındadır.

Türk ekonomisinin özellikle finansal açıdan yabancı sermayeye bağımlılığının artması Türkiye ekonomisinde etkilerinin de artması anlamına gelmektedir. Özellikle paradan para kazanmayı amaçlayan yabancı sermaye sahipleri borsada spekülatif amaçlı alım ve satışlarını arttırmaktalar. Bu nedenle de son haftalarda BİST 100 endeksinin 100.000 sınırına yaklaşmasının nedeni reel ekonomimizdeki büyüme yönlü olumlu gelişmeler değil büyük oranlı spekülatif amaçlı alımlardır. Gerçek bu olmasına rağmen spekülatif amaçlı manipülasyona dayalı borsa endeksindeki yükselmeler özellikle siyasetçiler için ekonomide çizilecek pembe tablolara iyi bir zemin oluşturuyor. Oysa durum ekonomimizin reel verileri açısından hiç de iyi değil. Ülkemizde ya da bölgemizde yaşanabilecek küçük bir tedirginlikte bile borsadan kaçışların ya da kar satışlarının başlamasıyla bu sanal bahar havasının bir anda tersine döneceği açıktır.  

Anahtar Kelimeler: BORSA, İSTANBUL, NELER, OLUYOR
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
DEĞİŞİM ZAMANI (19 Haziran 2018 - Salı)
NÜKLEER SAVAŞA İKİ DAKİKA KALDI! (28 Şubat 2018 - Çarşamba)
GÜÇLÜ ÜLKE NASIL OLUNUR? (08 Şubat 2018 - Perşembe)
2018 YILINA GİRERKEN TÜRKİYE EKONOMİSİ (23 Aralık 2017 - Cumartesi)
CHP NEDEN BAŞARILI OLAMIYOR? (13 Kasım 2017 - Pazartesi)
EKONOMİMİZDE HİNT YAZI (23 Ekim 2017 - Pazartesi)
RANT MI ÖNEMLİ YEŞİL ALANLAR MI? (08 Ekim 2017 - Pazar)
EKONOMİYE HAYAT ÖPÜCÜĞÜ (23 Temmuz 2017 - Pazar)
GÜNEŞİN GİZEMLİ BAHÇESİ (25 Haziran 2017 - Pazar)
DÖRDÜNCÜ SANAYİ DEVRİMİ VE TÜRKİYE (15 Mayıs 2017 - Pazartesi)
EKONOMİMİZ VE 16 NİSAN REFERANDUMU (27 Mart 2017 - Pazartesi)
BÜYÜK TEHLİKE: SÜNNİ-Şİİ SAVAŞI (13 Mart 2017 - Pazartesi)
EKONOMİMİZ KRİZDE Mİ? (23 Ocak 2017 - Pazartesi)
ÜEURO-DOLAR SAVAŞININ KAZANANI OLUR MU? (12 Aralık 2016 - Pazartesi)
ORTA GELİR TUZAĞINDAN ÇIKIŞ HAYAL OLUYOR (14 Kasım 2016 - Pazartesi)
Sayfa:
EKONOMİYE BAKIŞ
BAŞYAZI VE GÜNÜN YORUMU Çetin Remzi YÜREGİR
ÜÇ NOKTA SATIRBAŞI
Nurettin ÇELMEOĞLU - BİRAZ GÜL BİRAZ DİKEN
Nurettin ÇELMEOĞLU - BİRAZ GÜL BİRAZ DİKEN
Volgada 11 gün-23
Vahit ŞAHİN
Vahit ŞAHİN
ADANA DEMİRSPOR´A BAŞARILAR DİLERİZ
Cumali KARATAŞ
Cumali KARATAŞ
EMİRGAN´DAN ADANA RADYOSU´NA GÜL AVALAN´LA KONUŞTUK
Yılmaz AYDOĞAN / BÖYLE GİTMEZ!
Yılmaz AYDOĞAN / BÖYLE GİTMEZ!
İSTATİSTİKLER BİLE UTANDI!
Zeynep Kural-İNCE DOKUNUŞLAR
Zeynep Kural-İNCE DOKUNUŞLAR
SARILIN O KALBE
Ali MARALCAN- EMEKLİ KURMAY ALBAY
Ali MARALCAN- EMEKLİ KURMAY ALBAY
ATATÜRK´ÜN EDEBİYETE İNTİKALİNİN 80.YILDÖNÜMÜ KUTLAMASI
Hasan GÜNEŞ- İLK ADIM
Hasan GÜNEŞ- İLK ADIM
EĞİTİM SİSTEMİ AMAÇLARINI YERİNE GETİREMİYOR
Ahmet ERDOĞDU
Ahmet ERDOĞDU
YENİ ADANA GAZETESİNİN KUVAYI MİLLİYE RUHUYLA 100. YILI
KONUK YAZAR
KONUK YAZAR
Dost acı söyler sayın Kılıçdaroğlu
Ahmet DUMAN
Ahmet DUMAN
Türkçe Ezan, Acemi Politikacı ve Günah Keçisi…
Mustafa Gazalcı -"Öğretmenin Not Defterinden"
Mustafa Gazalcı -"Öğretmenin Not Defterinden"
SAVCI DOĞAN ÖZ´Ü SAYGIYLA ANARKEN...
M. Ziya YERGÖK
M. Ziya YERGÖK
SAHADAN GÖZLEMLER: HAYIR YÖNÜNDE
Cezmi DOĞANER
Cezmi DOĞANER
AVRUPA´DA SOSYAL DEMOKRASİNİN BUNALIMI
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY
EKONOMİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ARTIYOR!
Prof. Dr. Özer OZANKAYA
Prof. Dr. Özer OZANKAYA
ATATÜRK´Ü DÜŞÜNCELERİYLE ÖĞRENİP ANLIYOR VE ANLATIYOR MUYUZ?
Zekai BULUÇ
Zekai BULUÇ
HASTA VELİNİMETİMİZDİR !
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ,
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ,
ABD´yi Yerli Malı ile Protesto Etmek Yerine Beyin Göçünü Engellemek ve Bilimin Öngörüsü ile Geleceği Kurmak Gerekir
OKUR KÖŞESİ
OKUR KÖŞESİ
BAYRAM MI GELMİŞ?
Ata Alp And
Ata Alp And
ALTIN ÇAĞIN SANATÇILARI
1923 YENİDEN - Ercan AKARPINAR
1923 YENİDEN - Ercan AKARPINAR
İDLİP
Can UĞURATEŞ-Sırası Geldikçe
Can UĞURATEŞ-Sırası Geldikçe
ABD´NİN SON HAMLESİ
Orhan ÖZDEMİR -OBRUK
Orhan ÖZDEMİR -OBRUK
KENDİ KÜLTÜRÜNDEN KORKMAK
Celal Topkan
Celal Topkan
SİYASET İKTİDAR OLMAK VE SORUN ÇÖZMEK İÇİN YAPILAN BİR İŞTİR
ALİ TAŞ ADN.
ALİ TAŞ ADN.
kitaplık-elş.deneme YASEMİN BÜLBÜL-“SON SALTANAT ERTUĞRUL”(*)
Av.Cemil DENLİ
Av.Cemil DENLİ
ATATÜRK 30 AĞUSTOS´U ANLATIYOR
Saniye Akay Demirel
Saniye Akay Demirel
´Beni kör kuyularda merdivensiz bıraktın Denizler ortasında bak yelkensiz bıraktın.´
İlhan ALPER
İlhan ALPER
HÜLYA ŞENKUL VE EDEBİYAT
Mahmut TEBERİK- AYRAÇ
Mahmut TEBERİK- AYRAÇ
Halkın Seviyesine İnmek(!)
Cihat OVALI-SPOR YORUM-PANORAMA
Cihat OVALI-SPOR YORUM-PANORAMA
DERBİ ÖNCESİ TEMSİLCİLERİMİZ TATSIZ TUZSUZ
Ahmet DOKUZOĞLU-NE DEMİŞTİK?
Ahmet DOKUZOĞLU-NE DEMİŞTİK?
LOKMAN HEKİM EFSANESİ
Adil OKAY
Adil OKAY
ADİL OKAY YAZDI: “ZAMANA ADANMIŞ YÜZLERİMİZ”*
Özcan İNCEOĞLU
Özcan İNCEOĞLU
Tam bir kör dövüşüydü
TURUNCU ADAM - Mahmut REYHANİOĞLU
TURUNCU ADAM - Mahmut REYHANİOĞLU
ADANASPOR İYİ YOLDA
Süreyya KÖLE - YANSIMALAR
Süreyya KÖLE - YANSIMALAR
ÜZÜNTÜYE CEZA
Tufan ALPAT-EMEKLİ HAKİM
Tufan ALPAT-EMEKLİ HAKİM
KAŞIKÇI OLAYI
Hüseyin ÖZBEK
Hüseyin ÖZBEK
PREVEZE Mİ İNEBAHTI MI
Ahmet YAHŞİ
Ahmet YAHŞİ
SEÇİM RENKLİ GEÇİYOR
Düşler Düşünceler-Tekgül Arı
Düşler Düşünceler-Tekgül Arı
Okur Hareketi
Birgül Ayman GÜLER
Birgül Ayman GÜLER
AKP´NİN ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ KOMİSYONDA ELE ALINIRKEN, “REJİM DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR” ELEŞTİRİLERİ SÜRÜYOR
TANSEL ÇÖLAŞAN
TANSEL ÇÖLAŞAN
Sevgili dostlar merhaba,
AZ ve  ÖZ A.AKDAMAR
AZ ve ÖZ A.AKDAMAR
BİRİ ANLATSA!...
AHMET KAYTANCI-GÖKÇEBEL
AHMET KAYTANCI-GÖKÇEBEL
ZELİHA VE ÇOCUKLARI
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Bugün
10 °C
Salı
13 °C
Çarşamba
15 °C
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
ÜÇ NOKTA SATIRBAŞI

/resimler/2016-2/23/1416139429844.jpg

ADANA`DA NÖBETÇİ ECZANELER

/resimler/2015-5/28/1255038362873.jpg

ADANA İLİ ÖNEMLİ TELEFONLAR

/resimler/2016-3/22/1515302901917.jpg

HAFTANIN PANAROMASI

/resimler/2018-11/15/1546340973945.jpg