68 KUŞAĞI ATATÜRK´Ü GEREĞİNCE ÖĞRENEBİLSEYDİ...
Tarih: 5.11.2018 13:17:40 / 213okunma / 0yorum
Prof. Dr. Özer OZANKAYA

 “68 Kuşağının 50. Yılı” kitle iletişim ölçeğinde yoğunlukla anılırken, bu yayınlarda dile getirilen ve getirilecek düşüncelere, değerlendirmelere, dolayısıyla tarihe ışık tutacağına inandığım için, Atatürk´ün “doktriner” tutum ve davranışlardan uzak durma gereğine Kurtuluş Savaşı´nın başında da, toplumsal- ekonomik - kültürel devrimlerinde de nasıl özen gösterdiğini ve uyarıda bulunduğunu; 1960 özgürlük anayasasının sağladığı ortamın bu örnek ve uyarılardan “habersiz” (?!) kalınıp önemli ölçüde verimsizce “harcandığını” belirtmek çok öğretici olacaktır kanısındayım.

OLGU 1: Kurtuluş Savaşı başlarında, Mustafa Kemal, “Adımızı koyalım: kapitalist mi olacağız, bolşevik (=sosyalizmin uygulamadaki en önde gelen örneği) mi olacağız?” soru ve çağrılarını, savaş ortamının gerektirdiği üzere -Batılı emperyalistleri de, Bolşevik Rusya´yı da “kollayarak”, ama hiç ödün vermeden- şöyle yanıtlamakta, Ulusal Kurtuluş politikasına şu doğrultuyu vermektedir:

“EFENDİLER, DEĞİŞİMLERİN DEĞİŞMEZ VE DURAĞAN KURALLARI YOKTUR. BİR TOPLUMA YARARLI OLABİLMİŞ BİR DÜŞÜNCE, BİR BAŞKASININ YIKIMINA YOL AÇABİLİR. ONUN İÇİN BİZ KENDİ GERÇEĞİMİZİ KENDİ İÇİMİZDEN BULUP ÇIKARMALIYIZ. BİZ BENZEMEMEKLE VE BENZETMEMEKLE ÖVÜNMELİYİZ; KENDİMİZ OLMALIYIZ.”

Atatürk, “bilimsel yöntemin geçerlik ilkelerinden ‘gerçekliğin somutluğu´ ilkesini” anlatan bu düşüncesini, 1927 yılında yazdığı NUTUK/SÖYLEV´de daha açık biçimde ve bir yöntembilim kitabında çerçeve içine alınacak bir etkinlikle anlatmıştı:

“BİZİM PROGRAMIMIZA KARŞI ÇIKANLAR, ONU, GÖRMEĞE ALIŞIK OLDUKLARI BİR KİTABA (=DOKTRİN ANLAMINDA, Ö. O.) BENZETEMİYORLARDI. OYSA PROGRAMIMIZ TEMELLİ (=SOMUT GERÇEĞE DAYALI, Ö. O.) VE İŞLEMSELDİ (=UYGULAMANIN SORUMLULUĞUNU DA ÜSTLENMİŞTİK, Ö.O).

“BİZ DE İSTESEYDİK UYGULANAMAYACAK DÜŞÜNCELERİ, KURAMSAL AYRINTILARI YALDIZLAYIP BİR KİTAP (=DOKTRİN, Ö.O.) YAZABİLİRDİK. ÖYLE YAPMADIK. ULUSUMUZUNN MADDİ VE MANEVİ GELİŞME GEREKSİNİMLERİ DOĞRULTUSUNDA, İŞLEM VE EYLEMLERİMİZLE SÖZLERİN VE KURAMLARIN ÖNÜNDE GİTMEYİ YEĞLEDİK.”

Yöntembilim bunu, “Sürgit geçerli kuram olamaz.” ilkesiyle anlatır. (Örneğin Alfred Whitehead: “Bir bilim kuramı, uygulamada karşılaştığı sorunları çözme yolunda ilerlemiyorsa, ömrü bitmiş demektir.)

OLGU 2- Atatürk, 1929 yılına gelindiğinde, yâni artık ulusal ekonomiyi sanayisi, tarımı ve hizmet sektörleriyle oluşturmaya ve EKONOMİ POLİTİKASI konusunda izlenecek yolu saptamaya sıra geldiğinde, kapitalist Batı´yı da, sosyalist Sovyetler´i de açıkça ve “demokrasinin belirgin niteliklerini” ölçüt alarak eleştirmeğe geçmiştir. 
Bunu, tüm orta öğretim kurumlarında okutulmak üzere kendi eliyle yazdığı, ama yalnız demokrasiyi amaçladığı için, her yurttaş tarafından özgürce irdelenip eleştirilerek okunabilsin diye kendi adıyla değil, iznini aldığı Prof. Afetinan´ın adıyla yayınlattığı YURTTAŞ İÇİN MEDENİ BİLGİLER adlı kitabında yapmıştır.

Kapitalizmi, emek sömürüsünden, tekelciliğe, kamu yararını gözardı edişinden ulusal bağımsızlığın devletin ekonomiyle doğrudan ilgilenmesini gerektirişini gözardı edişine ... değin tüm açılardan eleştirmektedir.

Ama Atatürk, sosyalizmin de aynı açık sözlülükle eleştirisini yapmaktadır:

“Bir toplumu, bir bölüm insanlarının düşüncelerine zorla tutsak etmek ve cılız bağımlılar olarak yaşatmak, doğru ve akla-uygun bir yönetim biçimi değildir. Bugünkü bolşeviklikte biz bunu görüyoruz.”

Atatürk, bunların yerine, “ÇAĞDAŞ TOPLUMUN PLANLAMA GEREĞİ İLE ÖZGÜRLÜK GEREĞİNİ BİRLİKTE KARŞILAMA´ bilinciyle demokratik devletçilik ilkesini geliştirdi.

Bu kitap, ne ilginç ve ne yazık ki II. Dünya Savaşı ve onu izleyen iki kutuplu, soğuk savaşa dayalı uluslararası ilişkiler döneminde “kayıplara karışmış”, orta öğretim kurumlarında okutulmaz olduktan başka genel okur kitlesi için de bulunmaz olmuştur. Tâ ki 1963´te UNESCO´nun Atatürk´ün 25. Ölüm yıldönümünde düzenlediği anma etkinlikleri dolayısıyla Prof. Afetinan´ın kitabın yeni basımını, Atatürk´ün elyazısıyla yazdığı fotokopileriylr birlikte yayınlamasına değin*.

Ama o tarihte Atatürk´ün yokluğundakİ CHP, O´nun bu doktrinerlik-karşıtı, bilimsel tutumunu gözardı etmiş, Atatürk´ün “iyi, yurtsever bir asker; ama sosyoloji bilmez” gibi sunulmasını etkin biçimde önleyememiş, onun yerine doktrinerliği kolaylaştırıcı ORTANIN SOLU politikasını ortaya atmıştır. Böylece kendisine “Ortanın solu, Moskova yolu!” diyen haksız ama etkili eleştirinin yapılmasına yol açtığı gibi, gençlik içinde de Atatürk´ün yapmış olduğu yaşamsal değerdeki uyarılardan habersiz kalanların bir bölümünün sağ şiddete savrulmasına, bir bölümünün de “ortanın solunun da solu”na yönelerek, hatta ne yazık ki onların da silaha, yani hukuk-dışılığa,meşruluk-dışına bulaşmasını, hepsinin “enerji ve yurt ve ulus-severliklerinin boşa harcanmasını önle(ye)memiştir.

Bu durum, demokrasi karşıtı, dolayısıyla Atatürk Cumhuriyeti düşmanı gerici siyasal parti ve kesimlerin etkinliğini kolaylaştırıcı olmuştur, kanısındayım.

Türk demokrasisi Atatürk´ün bu bilimsel, yani doktrin-karşıtı düşünce ve eylem dizgesinin değerinin anlaşılmaması ya da anlaşılmak istenmemesi “yanlışı”ndan çok zarar görmüştür.

 -------------------------------------------------------------------------------------

*Atatürk´ün Yurttaş İçin Medeni Bilgiler kitabını, günümüz Türkçesiyle ve (Atatürk´ün Demokrasi Dersleri) alt başlığı ile yayınladım. Son baskısı ADD Gnl . Mrkz. Yayını olarak yapıldı. ADD´den edinilebilir.

Ayrıca bknz.: Özer Ozankaya, Cumhuriyet Çınarı – Mustafa Kemal´i “Atatürk” Yapan Uygarlık Tasarımı, CEM Yay.

 

 

 

Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
ÖZELEŞTİRİ DE GEREKLİ! (03 Haziran 2018 - Pazar)
PROF. BERNARD LEWİS (22 Mayıs 2018 - Salı)
Sayfa:
EKONOMİYE BAKIŞ
BAŞYAZI VE GÜNÜN YORUMU Çetin Remzi YÜREGİR
ÜÇ NOKTA SATIRBAŞI
Cihat OVALI-SPOR YORUM-PANORAMA
Cihat OVALI-SPOR YORUM-PANORAMA
22.HAFTADA BİRER PUANLA YETİNDİK
Cumali KARATAŞ
Cumali KARATAŞ
BEYLİKDÜZÜ´NDEN SEFAKÖY´E İSTANBUL TÜYAP KİTAP FUARI
Yılmaz AYDOĞAN / BÖYLE GİTMEZ!
Yılmaz AYDOĞAN / BÖYLE GİTMEZ!
‘ŞİRK DİNİ´ VE BU DİNİN İLAHLARI
Zeynep Kural-İNCE DOKUNUŞLAR
Zeynep Kural-İNCE DOKUNUŞLAR
ADANA RESMİNE BAK
Ali MARALCAN- EMEKLİ KURMAY ALBAY
Ali MARALCAN- EMEKLİ KURMAY ALBAY
ATATÜRK İLKELERİNİN VE DEVRİMLERİNİN ÖLÜMSÜZ VE SADIK BEKÇİSİ UĞUR MUMCUNUN ŞEHADETİNİN 26.YIL DÖNÜMÜ
Hasan GÜNEŞ- İLK ADIM
Hasan GÜNEŞ- İLK ADIM
TOPLUMSAL AYRIŞMA VE EĞİTİM
KONUK YAZAR
KONUK YAZAR
Dost acı söyler sayın Kılıçdaroğlu
Ahmet DUMAN
Ahmet DUMAN
Yılmaz Özdil´in “Mustafa Kemal´i”
M. Ziya YERGÖK
M. Ziya YERGÖK
SAHADAN GÖZLEMLER: HAYIR YÖNÜNDE
Cezmi DOĞANER
Cezmi DOĞANER
SOSYAL DEMOKRASİDE YEREL YÖNETİMLER
Mustafa Gazalcı -"Öğretmenin Not Defterinden"
Mustafa Gazalcı -"Öğretmenin Not Defterinden"
SAVCI DOĞAN ÖZ´Ü SAYGIYLA ANARKEN...
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY
Prof. Dr. Mehmet TOMANBAY
EKONOMİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ARTIYOR!
Prof. Dr. Özer OZANKAYA
Prof. Dr. Özer OZANKAYA
ATATÜRK TÜRKİYESİ´Nİ ORTAÇAĞ´DA TUTULAN SÖZDE-MÜSLÜMAN TOPLUMLARIN DÜZEYİNE İNDİRGEMEK, SEÇİMDE OY MU KAZANDIRIR?!?
Zekai BULUÇ
Zekai BULUÇ
BU NE PERHİZ BU NE LAHANA TURŞUSU
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ,
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ,
Nasıl Bir Eğitim Sitemimiz Olsaydı Ar-Gör Ceren Şenel Öğrencisi Tarafından Öldürülmezdi
OKUR KÖŞESİ
OKUR KÖŞESİ
BAYRAM MI GELMİŞ?
Ata Alp And
Ata Alp And
DOSTLAR HATIRLANDIKÇA-2
1923 YENİDEN - Ercan AKARPINAR
1923 YENİDEN - Ercan AKARPINAR
İDLİP
EĞİTİMCİNİN KALEMİNDEN-Kemal Çelikkaya
EĞİTİMCİNİN KALEMİNDEN-Kemal Çelikkaya
Gözlemler…İzlenimler…
Can UĞURATEŞ-Sırası Geldikçe
Can UĞURATEŞ-Sırası Geldikçe
BÖLGEYE PANORAMİK BAKIŞ
Orhan ÖZDEMİR -OBRUK
Orhan ÖZDEMİR -OBRUK
KENDİ KÜLTÜRÜNDEN KORKMAK
Celal Topkan
Celal Topkan
Dünya için Atatürk´ün anlamı ne
ALİ TAŞ ADN.
ALİ TAŞ ADN.
“DOSTLAR BİZİ HATIRLASIN”
Saniye Akay Demirel
Saniye Akay Demirel
´Beni kör kuyularda merdivensiz bıraktın Denizler ortasında bak yelkensiz bıraktın.´
Av.Cemil DENLİ
Av.Cemil DENLİ
ATATÜRK 30 AĞUSTOS´U ANLATIYOR
İlhan ALPER
İlhan ALPER
HÜLYA ŞENKUL VE EDEBİYAT
Ahmet ERDOĞDU
Ahmet ERDOĞDU
YENİ ADANA GAZETESİNİN KUVAYI MİLLİYE RUHUYLA 100. YILI
Mahmut TEBERİK- AYRAÇ
Mahmut TEBERİK- AYRAÇ
Tarihten Ders Almak
Ahmet DOKUZOĞLU-NE DEMİŞTİK?
Ahmet DOKUZOĞLU-NE DEMİŞTİK?
AL BAŞINA BELAYI
Adil OKAY
Adil OKAY
ADİL OKAY YAZDI: “ZAMANA ADANMIŞ YÜZLERİMİZ”*
Özcan İNCEOĞLU
Özcan İNCEOĞLU
DEMİRSPOR´DA ÜMİTLER TÜKENİYOR
TURUNCU ADAM - Mahmut REYHANİOĞLU
TURUNCU ADAM - Mahmut REYHANİOĞLU
ADANALI OLUNMAZ ADANALI DOĞULUR
Süreyya KÖLE - YANSIMALAR
Süreyya KÖLE - YANSIMALAR
ÜZÜNTÜYE CEZA
Tufan ALPAT-EMEKLİ HAKİM
Tufan ALPAT-EMEKLİ HAKİM
DÜNYA FAZİLET SAHİPLERİ İLE ŞEREFLİ VE MUTLUDUR
Hüseyin ÖZBEK
Hüseyin ÖZBEK
PREVEZE Mİ İNEBAHTI MI
Vahit ŞAHİN
Vahit ŞAHİN
ADANA DEMİRSPOR´A BAŞARILAR DİLERİZ
Düşler Düşünceler-Tekgül Arı
Düşler Düşünceler-Tekgül Arı
Okur Hareketi
Nurettin ÇELMEOĞLU - BİRAZ GÜL BİRAZ DİKEN
Nurettin ÇELMEOĞLU - BİRAZ GÜL BİRAZ DİKEN
Volgada 11 gün-23
Birgül Ayman GÜLER
Birgül Ayman GÜLER
AKP´NİN ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ KOMİSYONDA ELE ALINIRKEN, “REJİM DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR” ELEŞTİRİLERİ SÜRÜYOR
TANSEL ÇÖLAŞAN
TANSEL ÇÖLAŞAN
Sevgili dostlar merhaba,
AZ ve  ÖZ A.AKDAMAR
AZ ve ÖZ A.AKDAMAR
BİRİ ANLATSA!...
AHMET KAYTANCI-GÖKÇEBEL
AHMET KAYTANCI-GÖKÇEBEL
ZELİHA VE ÇOCUKLARI
Ahmet YAHŞİ
Ahmet YAHŞİ
SEÇİM RENKLİ GEÇİYOR
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
ÜÇ NOKTA SATIRBAŞI

/resimler/2016-2/23/1416139429844.jpg

ADANA`DA NÖBETÇİ ECZANELER

/resimler/2015-5/28/1255038362873.jpg

ADANA İLİ ÖNEMLİ TELEFONLAR

/resimler/2016-3/22/1515302901917.jpg

HAFTANIN PANAROMASI

/resimler/2019-2/18/1521222535101.jpg